Bài XVI

«DUY LÝ» mà KHÔNG NÔ LỆ nguyên tắc.

<>Xin nói rõ, chữ «DUY» (chế định) ở đây trong nhà Phật, là «nghiêng nhiều» về «SỰ THẬT hiện tại», hợp với «trải nghiệm sáng tạo» (dựa trên TRUNG ĐẠO (Majjhima paṭipadā magga), nhưng NÓ không có nghĩa là «đóng khung» hay bị «cầm tù» bởi một nguyên tắc nào đó (vốn chỉ được nhìn nhận một thời). -Chữ «LÝ» là qui nạp khách quan của thực hành, xem là THIỆN PHÁP (kusala dhamma), chứ không phải của lý thuyết từ các «triết gia», vẫn luôn luôn «vướng chấp» vào «các tiền đề qui ước», hay «một số đồng thuận nào đó» (vì lợi ích gọi là «chung») do dân gian đặt ra, sẽ còn nhiều thay đổi tùy cảnh, thuộc pháp chế thế gian). -Phật học quan niệm «DUY LÝ» là dựa trên hiệu lực trung đạo, -đồng thời cũng là «PHẨM CÁCH QUÂN BÌNH» (thường xuyên) trong đời sống «biến thiên» hằng ngày.

Bài XV

PHẬT GIÁO trước TIẾN BỘ LÝ HÓA và Y HỌC .

<>TINH THẦN (maṇa) và THỂ XÁC (rūpakāya) là 2 «đối tượng» tuy khác nhau, nhưng sư liên hệ mật thiết của chúng, thì quả thật không ai phủ nhận.  -Một đạo sĩ nhiều ĐỨC HẠNH, sống chánh kiến và thanh tịnh, với «năng lượng thân tâm hùng hậu»(trong sự cộng tồn), thì có thể hóa giải các bế tắc tinh thần cho những người hữu duyên được tiếp cận. -Theo đó, kẻ hữu duyên nếu có bệnh dù thuần túy thể xác, cũng sẽ được điều chỉnh, và hiệu lực của thuốc trị bệnh (vật chất) đang được dùng, sẽ tự động gia tăng rõ rệt.

Bài XIV

THIỀN PHÁP trước NGHỊCH CẢNH nội và ngoại.

<>Đời sống “tân tiến” ngày nay đang bị kích động nhiều mặt, và trở thành sóng dữ, quay cuồng từ thấp đến cao, xung đột, săn đuổi quyền lợi, cạnh tranh thương mai, chụp giật tài nguyên, lôi kéo «đồng minh», xâm chiếm lãnh thổ…một cách vô độ, -đặc biệt là làm cho đa số nhân loại hoang mang, “phản ứng ngơ ngác” giữa cuộc đời…-nhất là trước sự TẤN CÔNG của một số bệnh lạ nguy hiểm, “xảy ra đột ngột”…và được ác nhân ngấm ngầm «nuôi dưỡng» như một «võ khí» mặc cả với đối thủ…đe dọa địa cầu !

Bài XIII

 ĐỊNH TÂM qua «biểu đồ» KHOA HỌC.

<>Nhiều nhà nghiên cứu THẦN KINH (chercheur de neurologie) đã khám phá ra rằng, kết quả đầu tiên của ĐỊNH TÂM là cải thiện vận hành bộ óc, -dù cho vẫn có sự CAN THIỆP của tuần hoàn tim mạch (circulation sanguine) từ quả tim, -và ĐÓNG GÓP của dưỡng khí (oxy) từ buồng phổi, -đồng thời với nội tiết ốt-môn (hormone) từ hệ thống lý hóa (vi sinh) do hấp thụ các chất hữu cơ qua đường ruột.

Bài XII

 Một số ƯU ĐIỂM đặc biệt của THIỀN :

———

*Hóa giải CĂNG THẲNG (āyāsa vilīyāpeti) .

<>«Căng thẳng» (āyāsa=stress) là phản ứng của thần kinh thân thể, khi phải thực hiện những việc khó khăn bất ngờ, trong một thời gian ngắn, -nhất là lúc thiếu hẳn điều kiện tối thiểu. Rằng khi một người sắp đương đầu với một số trở ngại (lắm lúc khá nguy hiểm) mà không thể tránh được, thì hệ thần kinh bị kích thích, và tuyến thượng thận tự động tiết ra lượng lớn «ót-môn» (cortisone) quá tải…làm cho người ấy càng lúc càng lúng túng (bế tắc), nhiều khi cực độ có thể «gây tổn thương tinh thần», trở thành rối loạn, không ngần ngại làm bậy.

Bài XI

TRỞ NGẠI trong việc PHỔ BIẾN.

<>Giữa cuộc sống đặt nặng “TÍNH CỤ THỂ” (hữu hình) của những người «duy vật» hay «còn mơ màng trong niềm tin tâm linh», tất cả những gì «TRỪU TƯỢNG» (vô hình), cộng với khá nhiều vấn đề thuộc về tinh thần (dù rất chân chánh, mà trên thực tế lại rất khó chứng minh)…thì toàn bộ Phật ngôn (tức những lời nói của bậc Giác Ngộ) hiển nhiên là những phương pháp làm tốt cho tư tưởng. Nhưng khi sự cải thiện tinh thần mà không biểu lộ ra hình thức (chẳng tiếp nhận được bằng 5 giác quan), thì đa số người đời sẽ nghi ngờ, không nhìn nhận tính HỮU HIỆU thực tiễn ! -Và đó là trở ngại lớn nhất, trong mục đích thức tỉnh và phụng sự chúng sanh, nhất là nhân loại …của đạo Phật. -Chúng ta hãy đọc lại Phật ngôn chứa “ngụ ý báo động” sau đây :

Soạn phẩm liên đề : « Đạo Phật, Khoa học, Thiền pháp, Sức khỏe » Bài mười

——–

Bài X

Phân tích 3 độc tố THAM SÂN SI

(Lobha-dosa-mohaṃ vibhajati)

<>THAM là gì ?! –Tham là THÍCH THU VÔ những gì đã có hay chưa có (-mà thấy người khác sở hữu). Theo Pāḷī, tiếng nói thời Phật Thích-ca (Sakya Buddha) còn sống, chữ “LOBHA” đến từ ngữ căn «LUBH», hàm chứa ý nghĩa «vọng tầm» (taṅhā) hay «thèm khát» (cāga), -tức là «trạng thái tâm lý» không ngừng mong muốn những cái đã biết hay chưa biết. -Tình trạng tâm tư như thế, gọi là “LOBHA”, -tương đương với chữ “XAN THAM” trong hán việt. -Vì không ngừng mong muốn, nên sách Phật mới có câu «lòng tham không đáy» để nhắc nhở người đời. (-Phát biểu dựa theo «kinh văn nguyên thủy» (Theravāda sutta), là câu «lubbhanti tena, sayaṃ vā lubbhanti, lubbhana-mattaṃ eva vā taṃ»).

Bài IX

DINH DƯỠNG nhờ TRÍ TUỆ.

<>Trí TUỆ (Prajña=Paññā) mà Phật giáo thường nêu ra là «khả năng soi sáng» trong mọi hành vi của sự sống (nội thân và ngoại cảnh). NÓ là 1 trong 3 yếu tố nòng cốt, tạo thành «phẩm cách bất tử», gồm GIỚI (sīla), ĐỊNH (Samādhi), và TUỆ (Prajña). -Có TRÍ TUỆ tức là có «NỘI LỰC PHÁT QUANG» thấy xuyên thấu từng vấn đề giữa cuộc đời vô thường (aniccā loka), để phân tích và giải quyết một cách vô ngại, -nhất là trước những biến đổi vật chất (rūpa=thân xác) và trong nhu cầu tinh thần (citta=tư tưởng). -TRÍ TUỆ luôn đem đến bình an và hạnh phúc cho loài người, nên được Phật học gọi là «PHÁP DINH DƯỠNG thân tâm nhờ TRÍ TUỆ» !

Bài VIII

Thiền pháp và 2 BIỂU LỘ 

trong VŨ TRỤ loài người (dupātubhāva).

<>VŨ TRỤ (sakala-lokadhātu) là một TỔNG THỂ (kevala) của «vận hành tứ đại» (catu mahādhābhūta), gồm 4 cặp đặc tính là :

Bài VII

Phẩm cách của PHẬT và TỨ DIỆU ĐẾ.

<>Đắc quả Chánh Đẳng Chánh Giác (Sammāsambuddha), tức là Phật đã đạt «toàn định minh sát», trở thành «BẬC tỉnh thức thường trực…trongtừng chập tâm sát-na» (khaṇa-sammāsaṭi). -Theo Vi Diệu Pháp của nhà Phật, «chập tâm sát-na» (=khaṇacitta) là «chu-kỳ thời gian ngắn nhất», vận hành qua «3 đơn vị sát-na» (sinh-trụ-diệt) của «1 siêu hành tâm», khoảng 1/1000 giây. -Còn «ngắn nhất» là cực vi-sát-na «dài» chỉ 1/3000 giây. -Nghĩa là không có đơn vị thời gian nào ngắn hơn nữa, mà «tri thức con người» có thể «khái niệm» được !