TỨ CHÁNH CẦN.

Phật thuyết gần sông Nerañjara, đối diện với Ma vương.

 

Catu Sammappadhāna

 hay 4 sự chuyên cần.trong đạo Phật,

qua 4 phương diện :

1- Chuyên cần chế ngự các căn (Saṃvara padhàna)

2- Chuyên cần xa lìa ác ý (Pahāna padhāna)

3- Chuyên cần an trú nơi pháp thiền (Bhāvanā padhāna)

4- Chuyên cần giữ giới hạnh.(Anurakkhanā padhāna)

 

         Và tứ chánh cần có 5 pháp nuôi dưỡng, là :

1- Thiểu dục, ít bị quấy rầy (Appabàdho, có 5 chi*.

2- Đức tin (Saddhà), có 4 chi*.

3- Chân thật, không dối gạt (Asatho), có 3 chi*.

4-Tinh tấn bất thối (Araddho viriyo), có 4 chi*.

5- Minh trí (Paññavā),  có 1 chi*.

 

*Năm chi của thiểu dục là :

-Thiểu dục trong sắc

-Thiểu dục trong thinh

-Thiểu dục trong hương

-Thiểu dục trong vị

-Thiểu dục trong xúc

 

*Bốn chi của đức tin là :

  a-Tin nghiệp

b-Tin quả

  c-Tin chúng sanh có nghiệp quả là của mình.

  d-Tin sự giác ngộ, giải thoát của chư Phật

*Ba chi của chân thật là :

-Chân thật, không dối gạt trong giới

-Chân thật, không dối gạt trong định

-Chân thật, không dối gạt trong tuệ.

Tưởng cũng nên nói rõ rằng : Hai danh từ Phạn ngữ, «Sacca» và «Asatho», khi dịch ra tiếng Việt, đều có nghĩa là «thật», hay «chân thật». «Sacca» ám chỉ sự thật hằng có. Tỷ như cục lửa thì nóng, khối băng thì lạnh, vật nặng thì rơi xuống đất, sự chịu đựng vui buồn đều là khổ..v.v…. Nhưng «Asatho» đến từ chữ «Satho=dối gạt, nói méo mó thực tại». «Asatho» có tiếp đầu ngữ «A», tạo nghĩa phủ định, hay ngược lại. «Asatho» tức là «không dối gạt», thành thật. Nói tắc là, một bên «sacca», ám chỉ sự thật tự nhiên, khách quan, hằng có, bên kia «Asatho», ám chỉ không dối gạt, không cong quẹo, vô tư hành động. Soạn giả xin ghi chú ra đáy, để qúi vị rộng tra cứu.

*Bốn chi của tinh tấn, bất thối là :

-Tinh tấn bất thối trong quán thân

 -Tinh tấn bất thối trong quán thọ

-Tinh tấn bất thối trong quán tâm

 -Tinh tấn bất thối trong quán pháp

*Một chi của minh trí là :

-Trực nhận vô thường, khổ chịu đựng, vô ngã để chỉ hướng đến pháp XẢ.

Tứ Chánh Cần còn có 9 đức năng (9 padhàniyà) là :

1-Năng giữ giới, do thân và khẩu (kāyavacī sìla padhàniya)

2-Năng hành thiền, do tâm (Citta bhàvanà padhàniya)

3-Năng tịnh ý, do ngoại quán (Ditthi vipassanà padhàniya)

4-Năng cởi trói, do buông bỏ (Dàna vimutti padhàniya)

5-Năng giải nghi, do học (Kankhà vitarana padhàniya)

6-Năng hướng đạo, do hành (Maggà maggañàna padhàniya)

7-Năng tự độ, do nội quán (Patipadà ñànadassana padhàniya)

8- Năng minh thị, do tỉnh thức (Ñàna dassana padhàniya)

9- Năng tri tuệ, do toàn định (Pañña padhàniya).

Xem lại                                                               Xem tiếp