“Tam Học” là gì ?

“Tam Độc” là gì ?

-Tại sao gọi là “Học”?  

-Tại sao gọi là “Độc” ?

 

A-“Tam học” có hai bậc :

Tam học của bậc xuất gia (tu sĩ), là Giới, Định, Tuệ. Và Tam học cho hàng tại gia (cư sĩ) là bố thí, trì giới, và tham thiền. Riêng chữ “Học” có nghĩa là lắng nghe (thinh văn) và thực hành, sống đạo.

Tóm lại, “Tam học” có nghĩa là lắng nghe Phật nói về ba pháp tu thân cao thượng, để hiểu và đem ra thực hành. Chữ “học” (Sekhà) trong Phật giáo bao gồm cả việc “thực hành đầy đủ”, chứ không phải chỉ nghe qua để nhớ lý thuyết.

Bỡi vậy, khi đọc kinh sách Pali, chúng ta thấy nhóm từ “bậc vô học” (Asekhà), người tu Phật phải hiểu rằng, đó là bậc đã viên tròn phạm hạnh, giải thoát, bậc không còn công phu hướng thiện nào nữa để thực hành cho đầy đủ. Còn bậc “hữu học” (Sekhà) gồm tất cả những ai thân khẩu ý chưa trong sạch, chưa hội nhập vào Thánh lưu, kể từ Tu-Đà-Hườn đạo (Sotàpattimagga).

 

B-“Tam độc” tức là ba thứ “độc”, gồm :

–Tham lam (Lobha),

-Sân hận (Dosa), và

–Si mê (Moha).

 

a/ Tham lam nói bằng chữ Pali thì có 3 từ :

1-Lobha, là tham một cái gì đó, như tiền bạc..v..v…

2- Ràga, thèm khát thêm, hay ao ước cái mình chưa có,

3-Tanhà, dục vọng, hướng đến cái gì trong mong muốn.

 

b/ Sân hận, dùng chữ Pali cũng có 2 từ :

1-Dosa là nổi sân, nóng giận, bất bình…

2-Patigha, thù hận, gim gút, đố kỵ, xung khắc…

 

c/ Si mê dùng Pali, cũng có 2 từ cho 2 phương diện :

1-Indriya moha, Si căn (trước vì không biết bất cứ cái gì cả, nên khởi sự tạo ý nghiệp là vọng động. Từ  vọng động  sinh vướng mắc cảnh giới, rồi nảy lòng tham.

2- Asva moha, Si lậu (ám chỉ cái Si vì tham sân trong các vòng luân hồi trước, đã chồng chất thành uẩn.

 

Trang trước                                                                        Trang tiếp