Nghĩa địa da và hơi thở
(là hai đề mục có sẵn nơi thân)
Người tu thiền, hằng nương nhờ cảnh thực.
Nghĩa địa là nơi quán tưởng thâm sâu[1].
Trong kiếp sống đầy vô thường, bức xúc…
Từng phút giây trôi… sinh diệt… vui sầu !
***
Khỏi tìm kiếm đề mục ngoài… phiền phức[2].
Trong thân ta… có hơi thở, mồ hôi,
Là nhịp gió, ra vào… theo thân thức,
Và làn da, nghĩa địa sẵn đây rồi !
***
Tế bào tử… rồi sinh… luôn tiếp tục…
Chôn trong da, những huyệt chết đầy vơi !
Làn da ấy, là nắp che cốt nhục[3],
Mỗi chân lông, là mỗi nấm mộ đời.
***
Nếu hơi thở, là Như Lai thiền tức[4],
Thì mồ hôi, là chỗ xác rữa rời.
Và da bọc, là nghĩa trang đích thực[5],
Để tâm ta, nội quán, chiếu mọi thời[6].
***
Có chi đẹp, khi mồ hôi nóng bức ?
Có chi thơm, khi da rịn nước oi[7] ?
Hiện tượng ấy… gợi giác linh tỉnh thức.
Sao không buông, không bỏ, cứ ôm hoài ?
***
Thân ta đó, chính là gian thiền thất,
Chứa cả hai pháp niệm, quán song đôi :
Trong hơi thở, nếu định tâm cẩn mật
Thấy rõ mồ hôi, ô trược trên người…
***
Thì sắc tướng chứng rồi, ngưng bức rức.
Giũa mòn đi… cái ngã sở lôi thôi[8].
Tam nghiệp sống, ngày đêm luôn chánh trực[9].
Hơi thở vô ra, thanh tịnh… tô bồi.
***
Hai đề mục tu thiền… đà xác thực.
Hơi thở và nghĩa địa, huyệt mồ hôi[10].
Làn da ấy, hãy ngừng ngay trang sức,
Chỉ giữ lành, để minh sát tâm soi[11].
***
Mùi ô trược trên da, ta dễ biết
Hơn đờm, phân…, phải nghĩ tưởng xa xôi…
Và mường tượng sắc dơ, màu gớm ghiếc[12].
Mới mong thông, thấu chất… mục trong người.
***
Còn nghĩa địa, nền da… nhìn rõ thiệt.
Vô số chân lông, những mộ không dời ![13]
Quán ô trược trong thân mà… khúc chiết !
Thì hết còn ham thích cái tanh hôi.
***
Người tinh tấn tu thiền thì tâm biết….
Xem thân nầy như biển khổ mù khơi.
Trên biển ấy, sóng mê luôn khốc liệt…
Nhận tâm ta trong ô trược dập dồi.
***
Vượt thân bể, thuyền tâm cần cương quyết.
Theo làn hơi, thường quán chiếu hiện thời[14]
Trong thực tại nếu vô minh bị diệt…
Bởi pháp lành, hạnh phúc sẽ muôn đời !
***
Vô Minh diệt thì tuệ tâm thấu triệt,
Các pháp vô thường, vô ngã… tinh khôi.
Còn khổ não chỉ là do chấp tiếc,
Cái «tôi» không còn, khổ biến thành vui.
***
Thời xuân trẻ, tu thiền… mà không thiết[15].
Cuối đường đời… nhìn nghĩa địa chơi vơi.
Khi đến đó, dù tỉnh lòng… hối tiếc…
Cũng chẳng làm gì kịp nữa… ai ơi !
T.L.
02/10/2007
[1] Nghĩa địa: Người tu hạnh diệt dục (còn gọi là hạnh đầu đà) thường dùng nghĩa địa làm khung cảnh hành thiền.
[2] Đề mục: Đối tượng để tập trung tinh thần.
[3] Cốt nhục: Xương và thịt.
[4] Thiền tức: Thiền định tâm vào hơi thở do Phật để lại.
[5] Nghĩa trang: Trên da có nhiều huyệt mồ hôi, nên gọi là nghĩa trang.
[6] Nội quán, chiếu… : Tự quan sát và thấy bên trong.
[7] Nước oi : Nước chua.
[8] Ngã sở : Thân nầy là cơ sở của ta.
[9] Tam nghiệp sống : Ba hành động thân, khẩu và ý.
[10] Huyệt mồ hôi : Cái huyệt mộ hôi hám.
[11] Minh sát : Vipassanā, hay pháp nhìn thấy thực chất.
[12] Gớm ghiếc: Ghê sợ, nên không thích nghĩ đến, ám chỉ phải vận dụng tưởng tượng mới cảm giác được.
[13] Mộ không dời: Mả chôn chồng chất, luôn luôn vẫn một chỗ.
[14] Hiện thời : Chỉ biết hơi thở và thân trong hiện tại.
[15] Không thiết : Chẳng chú ý, không coi trọng.
Những ý thiền hóa thành thơ P22 Những ý thiền hóa thành thơ P24
Tuệ Lạc - Paññanando 