Các Đoạn Văn Vần Thanh Tịnh
(Trích từ tập “Những Ý THIỀN hóa thành thơ” của TL)
Góp mặt vào «ĐẠO PHẬT, KHOA HỌC, THIỀN PHÁP, SỨC KHỎE».
_______________
I-Quán Niệm về Tứ Đại Tâm Thiền
(TỨ ĐẠI gồm đất, nước, lửa, và khí hay«gió»)
(TÂM THIỀN giải 3 thời, chỉ còn HIỆN TẠI).
-Sắc thân và tâm nầy,
Bây giờ và ở đây…
Quá khứ hòa thực tại,
Vượt tương lai…hiện bày !
***
Hít vào, ba thời đến…
Thở ra, ba thời đi…
Cuốn trôi theo dòng mệnh,
Luân, hồi…chẳng khác chi !
***
Đất vừa là xương thịt,
Đất cũng là vật ngoài…
Đất muôn ngàn hình tích,
Cứng…mềm…cảm xúc thôi !
***
Còn cảm xúc, có đất…
Hết cảm xúc, đất tan.
Xúc nhận ra thể vật…
Và đồng nghĩa không gian !
***
Nước hiện ra sông biển…
Nước cùng khắp ta bà.
Nước thành khí là biến…
Khí đọng, khói sương sa.
***
Mây mưa là dấu nước…
Sông biển ấy dạng hình.
Nước vừa khô vừa ướt…
Trượt lên các sắc tinh.
***
Lửa gồm cả nóng lạnh…
Nóng do lửa đã đành.
Lạnh cũng là lửa tánh.
Lửa biến, sắc tịnh sinh…
***
Ngọn đèn, lửa xuất hiện…
Bóng tối, lửa ẩn mình.
Tìm đâu nguồn hỏa tuyến ?
Gốc từ chỗ vô minh !
***
Gió chính là không khí…
Tĩnh hay động vô chừng.
Động, duyên hành vô tỷ.
Tĩnh, luân nghiệp cáo chung.
***
Hơi thở là khí dịch…
Như mọi vật hợp tan.
Thở vào, thân kích thích…
Thở ra, thân suy tàn.
***
Tứ đại vốn không sinh,
Tứ đại vốn không diệt.
Cả bốn hằng lung linh…
Bất khả tư nghì, thuyết…!
***
Tâm ngừng vương danh sắc,
Tâm đoạn trừ ngã si.
Tâm thoát ly sáu mặt [1],
Tâm tự tại tức thì.
[1] Sáu mặt : Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý thức.
***
Không chấp vào sống chết,
Chẳng vướng trong nhị biên.
Có và không chứng thiệt,
Qua “Tứ Đại Tâm Thiền” !
TL.
Paris, một ngày được soi sáng, năm 2005
II-GIỌT MƯA…
trước con mắt “Thiền”
**Giọt mưa rơi trên lá…
Giọt mưa rớt bên thềm.
Tất cả đều không lạ…
Tất cả từng… thân, quen !
***
Giọt mưa tan trên đất…
Giọt mưa bay giữa trời.
Kiếp không lo…còn, mất,
Đồng dạng khắp mọi nơi !
***
Giọt mưa từ thể lỏng,
Bốc thành khí, thành hơi…
Khí loãng… thì hơi mỏng,
Nên mây nhẹ muôn đời !
***
Mây lang thang vạn ngả,
Gặp…hàn, nhiệt, phong lôi…
Thân vô thường tự rã…
Thành tuyết, hay nước… rơi !
***
Mưa nhiều xoi thành suối,
Suối lớn hóa thành sông…
Nắng mưa là… duyên khởi,
Cho mực nước long đong.
***
Giọt mưa ngọt, rồi mặn…
Nuôi hết thảy muôn loài.
Trong biển sâu, đáy thẳm,
Lẫn mặt đất nắng soi…
***
Giọt mưa nào cũng sạch,
Giọt nào cũng mát, tươi.
Sạch, mát…muôn ngàn cách…
Luôn hữu dụng cho đời !
***
Giọt mưa…như mặt đất,
Nuôi sống cả muôn loài.
Sạch, dơ…không phiền, chấp…
Chỉ biết “phục vụ” thôi !
***
Phật dạy pháp nhẫn nhục,
Như đất, như nước trôi…
Bị dơ không bức xúc,
Được sạch chẳng reo cười.
***
Tượng trưng cho pháp xả,
Là…đất, nước…nhớ hoài !
Đất “dơ” làm…xanh mạ [2],
Nước rửa sạch sắn khoai [3].
[2] Ý nói nước mưa cũng như phân bón, tan vào trong đất, để mạ (hay cây cối) tốt….thì bị cho là làm «dơ đất».
[3] Sắn khoai được rửa sạch trong nước, thì nước phải đục, xấu.
***
Kiếp dành cho sinh vật,
Đủ nhu cầu tốt, tươi.
Đất, nước…được hay thất,
Mười phen…xả đủ mười [4].
[4] Ý nói đất và nước luôn luôn có tính XẢ, bị làm dơ, làm sạch gì cũng được.
***
Ngoại thân…hình giọt nước,
Trong thân, ấy…mồ hôi.
Và các chất…thanh, trược,
Nhờ nước dung giải thôi [5].
[5] “Hóa giải” là nước có tác dụng làm tan các thứ dơ, làm loãng mọi chất độc, …v…v…Hóa giải cũng có nghĩa là không bị nhiễm.
***
Nước cùng…đất, lửa, khí [6],
Hợp thành sắc thân rồi.
Tánh nước là…nối kỹ [7],
Những tế bào sinh sôi.
[6] Đất, nước, lửa, và khí (=Thủy, Hỏa, Thổ, Phong), Phật Giáo gọi là Tứ Đại.
[7] Tánh của nước là làm dính các vật cực vi (nhỏ) lại, hay tách rời các vật lớn ra, gọi là tánh Kết và phân.
***
Khi danh pháp đã tận [8],
Thì sắc pháp rã rời…[9]
Thân người dần tiêu tán,
Nước trở về muôn khơi…
[8] “Danh pháp” là phần tâm linh, sức sống, hay bốn “uẩn” (thọ, tưởng, hành, thức). Danh pháp luôn luôn nương vào sắc pháp, để biểu lộ ra.
[9] “Sắc pháp” ám chỉ phần vật chất, hay phần thể xác của một con người.
***
Giọt mưa là hiện thể…
Của “thủy đại” vô nơi.
Nên pháp hành cũng thế [10],
Chẳng tử, chẳng sinh thời.
[10] Pháp hành” ám chỉ toàn bộ diễn tiến của một hiện hữu có chu kỳ. Pháp hành làm cho tứ đại hiện ra, rồi biến mất. Có rồi không.
***
Ngàn năm nước vẫn chảy,
Ngàn đời mây vẫn trôi.
Giọt mưa người luôn thấy,
Từ giữa…khoảng không rơi… !
III-TỰ TẠI như CÂY HOA LÁ
Lá non thành lá xanh,
Lá vàng rồi lá rụng,
Hay nằm trơ trên cành…
Chẳng có gì lủng củng.
***
Tất cả là tự nhiên,
Tất cả là tịnh XẢ,
Tất cả hằng vô biên,
Tất cả… thật và giả.
***
Cây nào mà không lá,
Lá nào mà không cây,
Cây có nhựa nuôi lá,
Lá rã…bón cây gầy.
***
Nhưng cây, vẫn thanh thản…
Và lá nhẹ nhàng bay…
Trước cuồng phong, thác loạn,
Chia ly lẫn…sum vầy !
***
Có cây là có lá…
Cây mọc, lá hiện ngay…
Lá che cây… nắng hạ,
Cây nâng lá ngày ngày.
***
Đêm về…lá dinh dưỡng,
Cho cây ẩn linh quang.
Bóng đen nhòa sắc tướng,
Do hồng ngoại lan tràn.
***
Lá thường hiện ra trước…
Hoa theo đó… đến sau.
Lá rơi, để hoa được,
-nở tươi, “khoe”…sắc màu.
***
Như cành mai, xuân đến…
Mất…lá để còn…hoa.
Không âu sầu bạc mệnh,
Đầu xuân rụng trước nhà.
***
Hoa được đời yêu trọng,
Lá bị vất bên đường…
Nhưng hoa và lá cộng,
Thành…hoạt cảnh phong sương !
***
Hoa héo tàn…đào thải,
Xác lá sẽ “liệm” hoa.
Để tan theo giòng chảy,
Của “biến hiện” bốn mùa.
***
Hoa hôi, lá chẳng ghét,
Hoa thơm, lá chẳng thương.
Hoa lá cùng một nét
Vẽ bức tranh vô thường.
***
Cây, hoa, lá…từ đất,
Vươn lên giữa không gian…
Khi chu kỳ hoàn tất…
Thì hòa vào địa đàng.
***
Những gì trong hoa lá,
Cũng có khắp mọi nơi,
Trong biển, sông, núi đá,
Lẫn… động vật luân hồi.
***
Tất cả cùng “một gốc”,
Tất cả tứ đại “sinh”.
Chỉ khác nhau vận tốc,
Qua thời gian định hình.
***
Nhà Phật gọi «sắc pháp».
Hằng thay đổi, tương luân,
Kéo, lôi, thành…phức tạp,
Cho «danh pháp» xoay vần…
***
Nếu chẳng vướng danh : xả.
Không theo thuận, nghịch… hành.
Hợp tan như CÂY, LÁ,
Thì TỰ TẠI thiền sanh.
***
Tự tại thường thực chứng.
Không kẹt giữa các bên,
Không nhị biên lơ lửng,
Thanh tịnh sẽ triền miên.
***
Cây, hoa, lá…TỰ TẠI…
Là hình ảnh bạch liên.
Chẳng màu, chẳng sắc thái.
Còn đâu mạch ưu phiền !
***
“Niết Bàn” là “chẳng” ấy,
Khó ngôn ngữ nào thông.
Chẳng buông, cũng chẳng lấy,
Thanh tịnh giữa VÔ THƯỜNG.
TL.
– Pháp Quốc 12/01/2007
——————————
«…Kìa bụi hoa nhỏ nhỏ
Mọc trên mộ bên đường.
Khách dừng chân đứng ngó,
Ngôi mộ bớt cô đơn !…. »
TL
(Champigny một buổi chiều nhìn giọt mưa rơi 19-08-2007)
————-
<>Gợi ý...
VÔ MINH (AVIJJĀ=IGNORANCE)
-Được sinh giữa nhân loại không phải kết quả của một sớm một chiều.
-Có được thân người, tức là đã sống vô số chu kỳ, hay nhiều kiếp, không những đã từng làm người, mà có thể đã từng làm nhiều loại sinh linh khác.
-Nhưng vì VÔ MINH mà quên tất cả, khi tái sinh, chúng sinh trở thành ngây thơ, ấu trĩ, «khờ dại».
-Cái «khôn» hay «kinh nghiệm trong sự sống» khổ lẫn vui…thực ra mỗi chúng sanh, đều đã trải qua.
-Nhưng do VÔ MINH (avijjā) mà quên hết, nên mỗi lần luân hồi, có thân mới, sinh linh nào cũng phải «học lại ngay từ đầu», nhiều khi với cái giá rất đắc, trong cộng nghiệp.
-Nhưng cuối kiếp sống, tâm thức nào cũng tự nhiên biết «tuổi trẻ mình đã chứa đầy ngu si, và chủ quan khờ dại».
-Ai gần xuống lỗ mà không nhận ra lý lẽ đó, là kẻ bị VÔ MINH QUÁ DÀY, quả thật vô phúc !
-Sự «tiến hóa» của muôn loài chỉ là kết quả của tình trạng tìm cách thích hợp với hoàn cảnh thực tại mà thôi.
-Và thực tại luôn luôn chứa «BỐN NHU CẦU» căn bản, thuận tiện cho BỐN OAI NGHI (đi đứng, nằm, ngồi), qua NĂM GIÁC QUAN.
-Bốn nhu cầu là 1/chỗ ở, 2/y phục, 3/thực phẩm (hay vật dinh dưỡng), 4/thuốc trị bệnh.
-Bốn oai nghi là 1/đi (tượng trưng cho di chuyển trong ngoại cảnh), 2/đứng (tượng trưng cho quan sát ngoại cảnh ở vị thế cao nhất), 3/ngồi (tượng trưng cho quan sát ngoại cảnh ở vị thế trung bình), 4/nằm (tượng trưng cho quan sát ngoại cảnh ở vị thế thấp nhất).
-Năm giác quan là mắt, tai, mũi, lưỡi, và thân, cung cấp 5 sự tiếp thu từ ngoại cảnh, mà tâm thức luôn luôn hướng đến, và đòi hỏi.
VÔ MINH và NGŨ UẨN
-VÔ MINH là khoen đầu của 12 nhân duyên (móc dính) lập thành vòng sinh tử. Trong luân hồi, VÔ MINH hằng làm cho sinh linh thấy ngược, viễn tượng HẠI cho là viễn tượng LỢI, viễn tượng KHỔ cho là viễn tượng VUI, -nói chung là lầm lạc, thương có thể là ghét, và tốt có thể là xấu..v.v…
-VÔ MINH (avijjā) trong Ngũ Uẩn (pañca khandhā) được tượng trưng bằng «TƯỞNG» (Saññā).
-VÔ MINH là năng lực biến hóa duy nhất làm phát sinh hai nguyên nhân nguy hiểm THAM và SÂN. Trong tham chứa đầy vô minh hay si. Trong sân cũng chứa đầy vô minh lẫn si
-SI làm cho quên hết, không nhớ, không phân biệt, mất tất cả kinh nghiệm chịu đựng, nghĩa là vô trí tuệ, bất thiện.
-Cái gì giúp nhớ đúng thực trạng, là KINH NGHIỆM, là TRÍ TUỆ. Còn tình trạng nhớ ngược lại là vô minh.
-Khi hết vô minh, bậc GIÁC NGỘ có TÚC MẠNG THÔNG biết rõ mọi kiếp trước, là một điều tự nhiên, không có gì cho là vô lý.
-Nhưng người phàm đầy vô minh, mà muốn như vậy, là một điều hoàn toàn không thể có !
-NGÔI NHÀ NGŨ UẨN phức tạp nầy, thực ra chúng sinh đã «tạm trú» qua rồi. Nhưng vì vô minh (hay si mê) làm cho quên hết, chỉ nhớ ngược, nên khi đầu thai vô trở lại. Do đó, chúng sinh ngơ ngác, lúng túng, lạc lối, chới với, ngập ngừng.
-Chúng ta đã từng quay lại chính «ngôi nhà cũ» nầy (NGŨ UẨN) trong cõi người, để tiếp tục «chịu đựng» (DUKKHA), mà chúng ta hoàn toàn không biết !
-Nói cách khác «ấy là ngôi nhà xây đắp bằng 5 uẩn», nhất là trong dục giới (Kāmaloka).
Tự thán về :
IV-«Ngôi nhà «NGŨ UẨN».
Đã bao kiếp rồi,
Tôi lang thang…
đi tìm ngôi nhà cũ !
Và thấy nó hoàn toàn mới !
Nó có bốn trụ bao quanh,
gọi là SẮC, THỌ, TƯỞNG, HÀNH,
Và một trụ ở giữa là THỨC.
Đối với tôi, nó là MỘNG lẫn THỰC !
Vừa CÓ cũng vừa KHÔNG.
Vừa oai phong vừa bất lực.
thật là khó nhận diện !
Tôi ngơ ngác, ngập ngừng, bức rức…
Vì bất cứ bộ phận nào của nó cũng «lạ».
Tôi phải học lại cách xử dụng ngay từ đầu,
chất chứa toàn thể chi tiết…vào ký ức !
Một bậc Giác Ngộ hiên ra, nhìn tôi bảo :
-Anh đã ở trong đó rồi mà ?!…
Rồi Ngài tiếp :
-Ừ, thì ra…anh đã quên tất cả !
Vì một tấm màng đen…đang che kín mắt anh,
Nó thật sự dày quá… !
Ngừng một chút, bậc Giác Ngộ khuyên :
-Nhưng chỉ có anh mới phá nó được !
-Không ai có thể làm giùm !
«Cái màng đó tên là vô minh.
Nó luôn luôn làm cho anh ô-trược.
Và vĩnh viễn sống trong cực hình…
chịu đựng muôn vạn luân hồi chấp trước !»
Tôi thoáng hiểu…vội vàng quỳ xuống…
để ôm chân bậc Giác Ngộ,
với lòng tham, khẩn cầu được giải cứu…
Nhưng tôi chợt hụt hẫng…
-Ngài «đã» biến mất !
(Ý dựa theo một đoạn Phật ngôn)
Tuệ Lạc (NĐ) -10/10/2006.
————————————————-
<>Dứt «Soạn phẩm liên đề» :
«Đạo Phật – Khoa Học – Thiền Pháp – Sức Khỏe».
-Thành tâm cám ơn đọc giả 4 phương đã khách quan theo dõi.
-Xin hồi hướng công đức đến tất cả !
Tuệ Lạc NĐ (Ivry/Seine. Pháp).
********
*Trong thời gian tới, mời quí vị đọc tiếp các bài mới khác,
dự kiến thuộc về chủ đề
«MINH TRIẾT TRONG ĐẠO PHẬT»
-Cs. Tuệ Lạc (Paññanando) biên soạn.
Tuệ Lạc - Paññanando 