Bài VII
Phẩm cách của PHẬT và TỨ DIỆU ĐẾ.
<>Đắc quả Chánh Đẳng Chánh Giác (Sammāsambuddha), tức là Phật đã đạt «toàn định minh sát», trở thành «BẬC tỉnh thức thường trực…trongtừng chập tâm sát-na» (khaṇa-sammāsaṭi). -Theo Vi Diệu Pháp của nhà Phật, «chập tâm sát-na» (=khaṇacitta) là «chu-kỳ thời gian ngắn nhất», vận hành qua «3 đơn vị sát-na» (sinh-trụ-diệt) của «1 siêu hành tâm», khoảng 1/1000 giây. -Còn «ngắn nhất» là cực vi-sát-na «dài» chỉ 1/3000 giây. -Nghĩa là không có đơn vị thời gian nào ngắn hơn nữa, mà «tri thức con người» có thể «khái niệm» được !
-Mỗi khi Bậc Toàn Giác «minh sát» (sabba-vipassanā) chính Ngài, hay bất kỳ ai trong «ánh sáng bát-nhã» (cutūpapā-ñāna), Phật nhờ tâm cực định phát quang, gọi là «THẦN THÔNG» (Abhiññā), mà thấy rõ TẬN CÙNG SỰ THẬT (Ariya sacca) xuyên qua từng chập tâm sát-na (citta-khaṇa) rằng, «chúng sanh đang chịu đau khổ, do xung đột thuận và nghịch, trong vận hành lý hóa, đúng theo nghiệp quả mang thân tứ đại» (-tức là trải qua một chiều bắt buộc của những chu kỳ sinh-trụ-hoại-diệt liên tục và lập lại,bởi ô-nhiễm tham- sân-si…suốt kiếp sống luân hồi, dọc theo tiến trình BIẾN ĐỔI TỰ NHIÊN của vạn vật VÔ THƯỜNG (aniccā) tạo ra vô số «VÒNG XUNG ĐỘT» lập lại (=dukkha). Từ ấy, sự sống hằng chứa đầy ÁP LỰC (āyāsa) và DẰN VẬT (oruddha), luôn luôn bất toại nguyện (atitti, asantuṭṭhi), và tràn ngập phiền não (kilesa ogha). -Đó là Phật khám phá ra SỰ THẬT THỨ NHẤT (pathama-sacca), tạm dịch là CHỊU ĐỰNG sinh mạng, hay KHỔ ĐẾ (dukkha sacca) !
<>Rồi Phật nhờ «Linh Quang Bát-nhã» soi sáng (Dibbaprajña) thấy ngược dòng thời gian (pubbenivāsaññāna), từ Thánh (Ariya) xuống phàm (puthujjana), rồi từ phàm (puthujjana), lên Thánh (ariya)…Ngài nhận ra nguyên nhân chính (padhāna hetu) của tất cả bất toại nguyện (hay KHỔ ĐẾ) là THAM SÂN SI (lobha dosa moha). -Do tham sân si, mà chúng sinh nói chung và loài người nói riêng, hiểu biết sai lệch, hay nghịch chiều với SỰ THẬT, -không phải riêng chỉ đối với NGOẠI CẢNH, mà luôn cả đối với NỘI CẢNH, bên trong nội tâm chính mình, -nên hầu hết loài người dần dần rơi vào TÀ KIẾN (miccha diṭṭhi=thấy sai), thèm khát ảo ảnh, trông chờ tha lực…song song với say mê hưởng thụ dục lạc (nandirāgasahagatā, moha, tanhā). -Đó là Ngài nhận diện TẬP ĐẾ (dukkhasamudaya-sacca), nguyên nhân chính xác của chịu đựng đau khổ !
<>Phật cũng nhờ LẬU TẬN THÔNG (āsavakkhayaññāna), biết chắc rằng Ngài đã đoạn diệt phiền não, «tham sân si dứt sạch bên trong» (lobha, dosa, moha vimutti), thân tâm hoàn toàn thanh tịnh (kāyacitta-visuddhibhava). Ngài xác nhận «CÓ TỰ DO TUYỆT ĐỐI» (paripuṇṇa sādhīnatā), tức là «PHẬT vĩnh viễn bình an, ngoài vòng sinh tử luân hồi» (saṃsāra vimokkha) hay NIẾT BÀN (nibbāna). -Đó là Phật minh chứng DIỆT ĐẾ (nirodha sacca) !
Xin nhấn mạnh rằng, «Tự do tuyệt đối» ở đây là GIẢI THOÁT 3 tập khí phiền não tham sân si (chồng chất), chứ không phải trở thành rỗng không (abhāva, natthitā = tuyệt diệt), một dạng VÔ MINH CỰC ĐỌA (avijjā niccā), đồng hóa với «VÔ TƯỞNG» (asañña-nisedhaka), làm nô lệ cho thụ động tuyệt đối, «chịu đựng khổ trạng vĩnh viễn» (tù ngục bất đoạn). -Tình trạng nầy còn gọi là «đoạn kiến», «duy vật»…hay «cực tà» của «chủ nghĩa vô thần» !
<>Sau cùng, Phật nhờ TÚC MẠNG THÔNG (Pubbenivāsaññāna), thu thập và qui nạp toàn bộ công hạnh (pāramatthapāramī), cùng phương pháp thực hành sáng suốt, trong vô lượng kiếp quá khứ (asaṅkhya-atītākusalakāra dhammā), đầy HIỆU LỰC phá tan vô minh và bộ máy luân hồi (saṃsārạyantika), đã hằng bị đóng khung từng giai đoạn, trong mạng lưới tam giới (tilokajāla). -Và Ngài «kết toán» TOÀN THỂ, nhằm mục đích…để lại cho chúng sanh con đường thoát khổ.
-CON ĐƯỜNG (magga) nầy hội đủ 8 phẩm cách giải cứu (atthaṃsa sammā-vimutti), –còn gọi là Bát Chánh Đạo (atthaṅgika magga) hay KỶ THUẬT CAO THƯỢNG(ariya paṭipadā) sửa sai, thanh lọc, hóa giải…mọi tập khí bất thiện, do tham sân si gây ra (saṃvattati), như trong «hệ luận chung kết» của KHOA HỌC vậy. -Đây chính là ĐẠO ĐẾ (Magga ariya sacca).
*Xin nhắc lại một lần nữa rằng, riêng đối với PHẬT và các Bậc Đã Tận Trừ Phiền Não (ariya puggala) mà chưa tịch diệt, thì Bát Chánh Đạo cũng là BÁT THÁNH ĐẠO (Atthaṅgika ariya visuddhi magga), -hay pháp sống tinh khiết của những đấng đã hoàn toàn giác ngộ !
Phẩm cách THUẦN THỤC (Sāmatthiya).
<>Khi chúng ta áp dụng «tri thức thế gian», xuyên qua “hợp lý 4 bước” (takkasattha-padapāta) dù với «kinh nghiệm lập lại», có tu bổ một cách KHOA HỌC hẳn hoi, chúng ta vẫn tiếp tục nhận thấy còn vấn đề. -Nghĩa là, sau khi sửa sai, chúng ta cũng không đạt được thành công toàn diện. -Và tương tự như thế, trong giai đoạn đầu thực hành GIỚI ĐỊNH TUỆ (sīla-samādhi-paññā) hay bát chánh đạo nhà Phật cũng vậy, chúng ta vốn CHƯA ĐỦ công phu ba-la-mật thâm hậu (không thuần thục)…để gặt hái ngay bình an thân tâm…-hẳn là điều tự nhiên, dẫu cho trên «nguyên tắc», GIỚI (=kỷ luật) vẫn là nền tảng ổn định tinh thần !
*Nhưng vì đã từ lâu, chúng ta quen sống với tập khí ô nhiễm tham sân si, «chịu đựng thuận nghịch lưu lai» (=KHỔ ĐẾ), nên «dư quả chồng chất của bất thiện cũ» (atīta-akusala-vipāka) chẳng cho phép chúng ta gặt hái «bình an thân tâm» nhanh chóng dễ dàng. -Nói cách khác, ấy là «ấn tượng nhiều lớp phiền não, còn bám chặt trong tiềm thức» (hay tưởng uẩn = saññakkhandha). Và «tình trạng đó» sẽ được cải thiện trong «bước thứ 5» khi TRÌ GIỚI đã thuần thục, luôn luôn hổ trợ cho HÀNH THIỀN (jhāna), tức là thanh khiết «TÂM ĐỊNH» (ekaggatā) và HỶ XẢ tri kiến (pīṭi-upekkhāñāna).
*Như trên đã trình bày (theo minh triết), bước thứ 5 của hệ luận đi trước sẽ nâng cao phẩm cách của hệ luận đi sau (để tiến gần mục tiêu thăng hoa), chứng tỏ SỰ THUẦN THỤC (sāmatthiya) đòi hỏi nhiều giai đoạn, mới «tẩy sạch phiền não». -Xem ra, «VẬN HÀNH theo chu kỳ thời gian» trong vũ trụ, cũng là một «phương tiện quí báu và cần thiết», để đào luyện cho thân tâm TIẾN HÓA ! -Như vậy, «khoa học lý hóa» trong văn minh vật chất ngày nay, và «khoa học tâm linh» (=thanh tịnh), do đức Phật để lại…sẽ dần dần «gặp nhau» và «phối hợp», để lọc bỏ thiên lệch và khuyết điểm, nằm sâu trong «TINH THẦN mỗi kiếp sống» (A-lại-da thức = ālaya), hầu nâng cao «đạo hạnh siêu thoát, xây dựng bằng công phu hướng thiện» của con người nói riêng, hay để «giải khổ cho tất cả chúng sanh» nói chung !
«QUYỀN LỰC của luật NHÂN QUẢ».
<>Loài người cần có HỮU ÍCH CỤ THỂ trong đời sống vật chất, là điều tự nhiên, không ai phủ nhận. -Nhưng đó chỉ là một phương diện gọi là tích cực của hiệu lực nhân quả (kamma-vipāka niyama) -Và cũng trong VẬN HÀNH của luật NHÂN QUẢ xoay vòng ấy, đạo Phật luôn luôn đề cao trí tuệ để cải tiến thực tại VAY TRẢ, bằng hành động sáng suốt, HỢP PHÁP (dhammena, chánh kiến), nhằm đạt thành tựu tốt, không lầm lạc trong hưởng thụ, giữa đời sống nặng về phục vụ thể xác. -Vậy mà đạo Phật vẫn bị nhân sinh hiểu lầm là «chỉ chú trọng giá trị tâm linh cho kiếp sau» thì thật đáng tiếc !
-Trầm trọng hơn nữa là khi PHẬT NGÔN, «bị» diễn giảng như một lý thuyết cứng ngắc…đóng khung, và nhất là tùy tiện áp dụng một cách tuyệt đối duy tâm (=mù quáng), không minh giải theo đúng tính TƯƠNG TÁC CẢI THIỆN (vinimaya paccaya) giữa tinh thần và thể xác, thì hậu quả còn tai hại hơn nhiều…-không khéo có thể phát sinh tư tưởng lầm lạc rằng, «Phật giáo phủ nhận mọi giá trị vật chất», -khoan nói đến sự NGUY HIỂM của «duy tâm cực đoan» !
*Nhân đây, xin nói sơ về «duy tâm minh triết» khác hẳn «duy tâm cực đoan» như thế nào : -«Duy tâm minh triết» (với chánh kiến, trí tuệ) lấy TỰ LỰC (tức công phu hành đạo) làm động cơ tiến hóa (hướng đến giải thoát), đồng thời cũng lấy niềm tin Phật Pháp Tăng (xem như «tha lực gương mẫu»), làm phương tiện (để định hướng chính mình tu tập trải nghiệm). -Còn «duy tâm cực đoan» thì lấy tha lực hoang đường, làm động cơ đẩy lên thiên đàng, và luôn luôn lấy lễ vật cúng bái, hay nghi thức huyền năng làm phương tiện…để đạt đến «cứu độ». -Một bên là sáng suốt (Bát-nhã = prajña), một phía là vô minh, không biết rõ siêu thoát là gì, và khả năng của giải cứu như thế nào !?
<>TỨ DIỆU ĐẾ (catu ariya saccāni) trong nhà Phật, tuy bao gồm «4 SỰ THẬT» (catu ariya-saccāni) hay «4 CHÂN LÝ MUÔN ĐỜI» (catu bhūta-dhammā). Nhưng nếu phân tích một cách «cô đọng» (uddesa pakaraṇa), thì «bộ tư» nầy vốn là «1 dạng trình bày khác» của «2 NGUYÊN TẮC XOAY VẦN» (vijjā vikappa) rất khoa học, là «phản động VÌ có động» (kamma-aññamaññappavatti = action ré-action). -Nói theo ngôn ngữ luân lý, đó là chu kỳ NHÂN QUẢ TƯƠNG TÁC (kamma-vipāka paccaya = causalty). -Chúng ta có thể «phương trình hóa» như sau :
«ĐỘNG là NHÂN» ===> «PHẢN ĐỘNG là QUẢ».
hay
«PHẢN ĐỘNG là NHÂN» ===> «ĐỘNG là QUẢ»
-Rồi không chỉ Phật giáo, mà cả khoa học hiện đại…đều xem TÍNH TƯƠNG TÁC (trong vận hành liên tục xoay vần ấy) là HỆ LUẬN TỰ NHIÊN của «môi trường biến hóa có phối hợp», -tức là nói đến vai trò của «HOÀN CẢNH», mà Phật học gọi là «DUYÊN» (avatthā-paccaya). -Vì NHÂN (hetu) và QUẢ (vipāka) mà tách rời ra, hay không bị chi phối bởi CẢNH DUYÊN thì sẽ tự triệt tiêu. Nhưng khi chúng có điều kiện cấu kết, thì sẽ «hợp tác mật thiết», và về sau trở thành «cơ động luân phiên» cho nhau (saṅkhārā). -NHÂN (hetu) lẫn QUẢ (vipāka) trong trường hợp nầy, đều nhờ cảnh duyên mà luôn luôn hoán vị,cùng có mặt như hiệu lực liên hoàn, trong tất cả chu kỳ HIỆN rồi BIẾN nào (cycles de transformation alternative), để «duy trì» một cách bất tận 2 HIỆN TƯỢNG «hạt thành cây sinh trái» và «trong trái có chứa hạt». -Mà bất kỳ ai trên thế gian, duy vật (matérialisme) lẫn «duy tâm» (spiritualisme) cũng nhìn nhận như thế !
*Riêng đạo Phật thì DUY THỰC TẠI (réalisme), nằm ngoài 2 khuynh hướng duy vật và duy tâm, nên giáo lý của Bậc Giác Ngộ vốn chứa một «xác nghiệm rất minh triết», gọi là VẬN HÀNH NHÂN DUYÊN (paṭicca samuppāda saṅkhārā). Đó là cái vòng vận hành tương tác bởi nhiều «móc-nối», -mà tiêu biểu là«12 khoen liên hoàn thiết lập»…thường đọc thấy trong kinh điển Phật giáo. -Chúng tạo ra hiện tượng thân tâm con người, cho từng kiếp sống…trong vũ trụ mênh mông, vừa TĨNH (acalavatthu-niyama) và vừa ĐỘNG (sañcarana-niyama) !
-Mỗi cá nhân chúng ta, có thể tự do kiểm chứng «THỰC TẠI» nầy, bất kể có theo đạo Phật hay không ! -Và nếu kiểm chứng một cách minh sát, chúng ta sẽ khách quan tự biết rằng, «THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN KHÔNG PHẢI DO ĐỨC PHẬT ĐẶT RA, mà là HIỆN TƯỢNG TỰ NHIÊN TRONG BA CÕI». -Và rằng…đức Phật vẫn có đủ «khả năng» của một «thần linh đầy quyền lực», nhưng Ngài không dùng NÓ để «khuynh đảo tam giới», rồi đóng vai «chủ tể»…ban phước xá tội đến mỗi «thảo dân», bằng cách «ấn định thiện ác» theo tâm lý lẫn quẫn (tham sân si) của chúng sinh thuộc ba cõi, dựa trên biến dạng của vọng động, do VÔ MINH triền miên gây ra !
*Vì Phật là Bậc HOÀN TOÀN GIÁC NGỘ (Sammā Sambuddha), với tâm thức cực kỳ trong sạch, thanh tịnh và phát quang trọn vẹn, có thể soi sáng tất cả chiều phiền não luân hồi, dù cho sâu xa bí ẩn đến đâu…trong TAM GIỚI (Tiloka), nên LÒNG TỪ BI (Mettā-karuṇā) đã thúc đẩy Ngài rao giảng «các pháp bảo đối trị đau khổ» (kilesa-dukkha-vināsita-dhammā) đầy hiệu lực, giúp chúng sanh, nhất là con người có thể quyết chí tu thân, tiến hóa, giảm khổ và sau cùng tự lực giải thoát (nibbāna). -Những CHÂN PHÁP ấy của Phật (bhūta dhammā), vừa khoa học (vijjā) vừa siêu hình (atiseṭṭha), nhiều khi vượt trên cả sự hợp lý (logique) và luận thuyết nhị biên của thế gian (dukākāma-vivadana), nên chúng luôn luôn đòi hỏi HÀNH THIỆN (kusala kamma) một cách tròn đủ ba-la-mật (pāramī) mới đạt kết quả.
Đạo hạnh (brhamacariya) và sức khỏe (ārogya).
<>Trong «đời sống tân tiến» hưởng thụ vật chất ngày nay, GIỚI – ĐINH -TUỆ (Sīla -Samādhi – Paññā)…của nhà Phật, có thể xem như GIẢI PHÁP giảm thiểu căng thẳng thần kinh (bất mãn, lo âu, buồn phiền, sợ sệt). -Nhất là «hiệu lực của THIỀN» lại rất hiển nhiên trong việc ỔN ĐỊNH TINH THẦN. Nhiều bác sĩ y khoa, ngoài việc xử dụng kiến thức và kinh nghiệm nghề nghiệp, để giải quyết vi trùng hay vi khuẩn, còn khuyến khích bệnh nhân…nên thường xuyên hành thiền, như một phương pháp gia tăng kháng tố trong thân sinh hoạt !
-Và thống kê cũng cho biết rằng, «người bệnh có phong thái bình tĩnh, tâm trí ít chao động, thì thuốc men đạt hiệu quả cao hơn». Như vậy có nghĩa, «khi tinh thần bấn loạn thì bệnh tình «được dịp» gia tăng hay phát sinh biến chứng», -nếu không muốn nói tổng quát rằng, «tâm tư bất ổn là nguyên nhân của suy sụp sức khỏe thân xác» !
*Nói chung, mọi người đều muốn bình an, ít bệnh hoạn (khỏe mạnh), và sống lâu. Nhưng ngoại trừ Thánh nhân, không ai có thể đạt được các thứ ấy một cách dễ dàng. -Vì sao ? -Vì phiền não do tham sân si hay ÁC PHÁP (akusala dhamma) gây ra, vẫn là khuyết tật cố hữu trong mỗi phàm nhân. -Phật học kết luận «bệnh hoạn bắt nguồn từ tâm tánh bất thiện» (nguồn gốc của ngu si lạc hậu), -nên tất cả Phật ngôn đều nhắm đến mục đích duy nhất, là khuyên nhân loại HƯỚNG THIỆN, –hướng thiện, và -hướng thiện !
*Nên nhớ rằng, khả năng y khoa ngày nay, dù tiến bộ tối tân đến đâu, cũng chỉ giúp giảm thiểu đau đớn thân xác, còn khổ sở tinh thần thì con người luôn luôn trông cậy vào «tâm linh», -một «đối tượng kỳ lạ», ai cũng cho là «mầu nhiệm» hay «siêu nhiên», nhưng phàm nhân không thể biết rõ nó «kỳ diệu» (vimhaya) như thế nào, nên hầu hết tạm «mệnh danh» như thế (tathāgata) cho xong.
-Còn «TÂM LINH» (maṇo) «tương quan sâu xa» và «ảnh hưởng trực tiếp» với hệ thống thần kinh ra sao thì khoa học cứ «mơ màng»…tuyên bố «hạ hồi phân giải» ! -Nhưng theo Vi Diệu Pháp (abhidhamma) trong Phật học (Buddhasāsana-abhidhamma sikkhāpada), thì tâm linh («maṇa» hay «citta-viññāna») là một hiện tượng vận hành, thuộc về «SẮC TẾ» (sukhuma rūpa) !
*Và bởi 2 chữ «TÂM LINH» phi thường ấy, mà các «tôn giáo» (diṭṭhi, samaya) lần lượt xuất hiện, rồi hầu hết rơi vào «tín ngưỡng áp đặt», luôn luôn thuận chiều với mù quáng, và mặc nhiên công nhận thần quyền, khuất phục tha lực…-nhiều khi phản cả tính cách bẩm sinh, nghịch hẳn khoa học (antāvijjā), rơi vào vô minh (avijjā) !
-Đức Phật ra đời là một may mắn cho nhân loại, -nhưng nếu ánh sáng giác ngộ (hay Phật giáo) chiếu rọi vào tâm trí mỗi cá nhân, để mỗi người «thức tỉnh, tự cứu» bằng GIỚI-ĐỊNH-TUỆ, mà vì «vô minh trong cộng nghiệp», người ta vẫn làm ngơ, thì thật vô cùng đáng tiếc !
<>Hơn nữa, bản sắc anh minh của đạo Phật là SOI SÁNG và kích thích tri thức tự lực trong mỗi cá nhân, nên Đức Phật đã không dùng «khả năng linh thiêng vượt bậc» của Ngài, để cứu độ những tâm hồn nhu nhược (dubbala), tà kiến (miccha diṭṭhi). -Vì làm vậy sẽ gieo mầm mê tín (micchāmati), ngu dân (avivecakatta), vọng cầu tha lực, -mà HẬU QUẢ sẽ nguy hiểm hơn nhiều, so với «giá trị cứu giúp», -mà hiệu lực sau cùng cũng «không kéo được những tâm hồn si mê của kẻ tà kiến, cuồng tín, ra khỏi tham sân si, tối tăm, sa đọa».
-Ví như bác sĩ «cho thuốc mà bệnh nhân chỉ uống lấy lệ trước mặt vị lương y, nhưng về nhà không tự mình tích cực dùng theo toa», thì thần y giỏi nhất thế gian cũng bó tay ! -Ở đây «uống thuốc ám chỉ hành động hấp thụ đúng cách, các dược chất được chỉ định», -chứ không phải có toa bác sĩ và một số lượng thuốc là đủ !
*ĐẠO PHẬT là sống theo lời Phật dạy, hành động thiện (kusala kamma), chứ không phải lý thuyết thiện ! -Chưa kể SỰ SỐNG THIỆN muôn đời vẫn bao gồm khung cảnh trong sạch hay sinh thái lành mạnh, thiên nhiên hòa hợp (saṃsadamāna parikkhepa), một yếu tố tích cực góp phần hữu hiệu vào công phu thanh tịnh thân tâm con người, mà Đức Phật hằng đề cao, bằng những điều răn trong TẠNG LUẬT (vinaya-piṭaka), hơn 2500 năm trước, gọi là «ƯNG ĐỐI TRỊ» (pācittiyakaṇḍa) và «TÁC ÁC» (dukkaṭa),với 10 điều đã ghi trong «phần cảnh vật», khuyên chư tỳ khưu phải tôn trọng sinh thái cây, cỏ, đất, nước…!-Đâu phải chờ đến thế kỷ 19 hay 20, nhân loại đối diện một cách khổ sở với ô nhiễm vật chất lẫn tinh thần lan tràn, báo động…-người ta mới khởi xướng «tư tưởng xanh» (écologisme), quan tâm đến việc bảo vệ môi trường, quả đất ?! -Nói theo Phật học thì «giữ sạch thân tâm» cũng là «chăm sóc địa cầu», -vì thân thể con người vốn là «đại biểu» của phần sinh thái linh hoạt, giữa vũ tru !
<>Vả lại, 2 chữ PHÁP và LUẬT (Dhamma &Vinaya) trong nhà Phật, ban đầu có một giá trị cứu độ vô cùng sâu sắc. –Pháp Luật chính là «vị thầy bất tử» (amataṃ upajjhāyo), hay gương lành sống mãi với mỗi học trò. -Kinh Phật ghi, trước khi Đức Toàn Giác Thích-ca Mâu-ni (Sakyā Muni Sammā Sambuddha) nhắm mắt, đại đệ tử thân cận là «A-nan» (Ananda), đã hỏi Phật nhiều lần, rằng «sau khi Thế Tôn viên tịch, ai sẽ là người kế thừa, hướng dẫn tăng đoàn ?!». -Phật trả lời «Hãy thanh tịnh lấyPHÁP LUẬT làm thầy !» (dhamma-vinaya upajjhāyo). «-Ai hiểu được Pháp và Luật…là hiểu Phật ngôn, hiểu giáo pháp hướng thiện của Như Lai !».
-Nói cách khác, Đức Phật chỉ để lại cho nhân loại MỘT GIÁO PHÁP (cải thiện hành động), chứ Ngài không lưu truyền một giáo hội (-có thể suy đồi !). -Vì GIÁO PHÁP (dhamma-sāsana) thì chứa nội dung GIẢI KHỔ (anta-dukkha), đủ phạm hạnh lục hòa, gọi là «tăng già» (saṅgha brahma-cariyā), nhằm khuyến khích 4 cộng đồng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, thiện nam, tín nữ) tự tin, tu hành, tiến hóa. -Còn «giáo hội» thì sẽ có khuynh hướng thiết lập tổ chức (từ nhỏ đến lớn)đồng hóa với thế tục, để «cai trị tâm linh tín đồ», nhắm đến quản lý quyền lực, lợi danh…méo mó đạo đức, gián tiếp duy trì và nuôi dưỡng tham sân si một cách «nhân danh văn hóa», sớm muộn gì cũng sa đọa !
*Điều nầy chứng tỏ «Phật giáo cứu độ thế gian KHÔNG PHẢI dưới hình thức tôn giáo tín ngưỡng, có sắc thái hành chính (với phô trương chùa to tượng lớn), mà là bằng phẩm cách sống tinh khiết, anh minh, giản dị trong THIỆN ĐẠO, vuông tròn phạm trù PHÁP (dhamma) và LUẬT» (vinaya). -Nghĩa là một tăng sĩ nhà Phật đầy đủ hạnh kiểm, chẳng bao giờ để mình vướng mắc danh lợi thế gian, không ngu si chà đạp hiện thân của GIÁO LÝ NGUYÊN CHẤT, -Và nhất là phải thay mặt Phật, hướng dẫn nhân sinh sống thanh bạch thân tâm, làm sạch môi trường !
-Nhưng sau khi Phật tịch diệt (parinibbāna), «giáo lý sống tinh khiết thân tâm, và trân trọng thiên nhiên» ấy của Bậc Giác Ngộ, đã bị tham sân si thế gian…làm cho lu mờ, bị quên lãng ! -Như vậy, mệnh danh là «Phật giáo phát triển» (hay «đại thừa») trong «VƯỚNG MẮC VẬT CHẤT» mà làm gì, khi NÓ đồng thời mang lại suy đồi đạo đức ?! -Đáng tiếc cho nhiều thế hệ thông thái đã tận dụng văn minh KHOA HỌC để đáp ứng nhu cầu hằng ngày của con người, trong mục đích xây dựng hạnh phúc, giảm thiểu thiếu thốn và bệnh hoạn đau khổ, nhưng hiệu quả vẫn không đạt ! -Còn tu sĩ tham hưởng thụ thì ngấm ngầm phá hủy công trình đó ! –Họ đội lốp «đạo đức» tạo nghiệp phản tiến hóa, làm cho giáo pháp giải khổ của Phật để lại…trở thành «hoang đường» , mê tín, ngu dân…vô hiệu lực !
<>Theo Phật giáo, hình dạng (saṇṭhāna) và cấu trúc (nimmāṇa) một con người (pañcakhandha) là biểu lộ của kết quả (vipāka)do nghiệp báo quá khứ (atīta-kamma). -VI DIỆU PHÁP (Abhidhamma) trong nhà Phật phát biểu rằng, thân người(manussa-kāya) khi còn sống là «bộ máy» có thể «thu phát thông tin» (=dạng «thập nhị nhân duyên tương tác» gọi là «lục nhập» = salāyatana), -«gạch nối» giữa ngoại cảnh (bahiddha-ālambana) và nội năng (ajjhatta maniṅdriya). -Rồi «NỘI NĂNG» ấy gồm có 2 phần, là «hệ thống thần kinh» (système nerveux = nahāru cittavīthi) và «dòng điện hộ kiếp» (bhavaṅga uyyāma). -Cả 2 còn được các nhà nghiên cứu Phật giáo, gọi một cách «qui ước»…là TÂM THỨC (citta-viññāna).
-Còn nói theo khoa học (vijjā), thì «tâm thức» (cittaviññāna = spirit) là một loại «KẾT TINH của SÓNG LƯỢNG TỬ» («une manifestation crystale des ondes quantiques). Nó luôn luôn tạo «trọng lượng» (bhāriyatta = weight)và sức hút» (gārava=gravity) theo NGHIỆP sinh hoạt. -Xưa nay người ta đã đặt cho «tâm thức» bằng nhiều cái tên thông dụng, như «linh hồn», «tinh thần», «thức tánh», «lương tri»…v…v…nhưng Vi Diệu Pháp nhà Phật cũng nhấn mạnh rằng, «từ ngữ chỉ là phương tiện để giúp con người tạm hiểu và phân biệt đối tượng». -Các «định nghĩa» trong tự điển vốn chỉ là qui ước đặt ra, thay đổi từng trường hợp, không bao giờ có thể cố định ! -Muốn dung thông (pasanna), người học Phật phải tùy căn cơ nắm bắt cái PHÁP Ý cốt lõi mỗi hoàn cảnh !
-Nếu cố chấp vào văn tự, hay quan niệm đóng khung bởi nghĩa lý hạn chế của thế gian…rồi tranh cãi thì bế tắc ! -Và cần nhất, là xem lại lời Phật dạy về TRUNG ĐẠO (Majjhimapaṭipadā-magga), trong kinh Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattana sutta), như «kim chỉ nam» để tránh mọi cực đoan, và hành động sao cho thân tâm được THÔNG THOÁNG (vivaṭa), và THĂNG BẰNG (samabhāratā).
-Nghĩa là khi có hòa hợp (saṃsandamāna) giữa vật chất (sắc pháp = rūpa-dhamma) và tinh thần (danh pháp = nāma-dhamma)…thì sự sống mới đủ yếu tố tiến hóa, an vui ! –Còn mưu cầu «siêu sinh» bằng cách cố chấp, khổ hạnh thân xác (một cách cuồng tín), hay ngược lại nghiên hẳn về hưởng thụ tối đa lục dục…thì hoàn toàn không phải là phương pháp đúng…để thăng hoa !
Lợi ích của hạnh TRÌ GIỚI trong thời đại mới.
<>«Văn minh vật chất ngày nay», -có thể gọi khác đi, là «tiến bộ thuần túy lý hóa», đang làm cho con người dần dần biến thành DUY VẬT (rūpa-diṭṭhi), coi thường kỷ cương tinh thần, thạo cách vượt qua luật pháp, và không tránh được gián tiếp hạ thấp giá trị con người (manussaggha opāteti)! -Đây là hiện tượng nguy hiểm, mà đạo Phật thường xuyên cảnh báo. -Vì vậy, đã đến lúc «xã hội tân tiến» cần phải xem lại HIỆU LỰC (nissanda) của TRÌ GIỚI (sīla-sikkhāpada) trong nhà Phật, -một GIẢI PHÁP không bao giờ lỗi thời, có đủ khả năng ổn định đời sống cho con người nói riêng, và cho vạn vật nói chung !
-«TRÌ GIỚI» (Sīla=discipline=giữ kỷ luật) cũng có thể gọi là «nguyên tắc sinh tồn». -NGUYÊN TẮC (niyama) đó không phải chỉ để thực hiện trên hình thức, liên quan đến quyền lợi cá nhân (hay cộng đồng), mà còn phải được thấm nhuần nơi tinh thần, liên quan đến dung hòa tâm vật trong cộng nghiệp. -Ví dụ, một người khi ra đường chú ý lái xe cho đúng phép, không phải vị sợ bị phạt tiền, tốn kém cho mình, mà còn vì quan tâm đến sự sống chung. -Nghĩa là, tôn trọng kỷ luật giao thông, không phải để khoe mình là «người gương mẫu», mà là để biểu lộ thiện tâm muốn xã hội được an ninh, hòa điệu, giảm khổ. -Đây chỉ là một thí dụ nhỏ, để từ đó…chúng ta có thể suy ra muôn ngàn lãnh vực khác, theo giáo lý nhà Phật ! -Và 5 kỷ luật căn bản trong đạo Phật là không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không dùng chất say, cũng nên hiểu như tôn trọng nguyên tắc giao thông vậy. -Chúng tôi không diễn giải dài dòng ở đây, vì đã có nhiều sách Phật học nói đến rồi !
<>Chỉ xin nhắc lại rằng, NỀN TẢNG của sự sống là KỶ LUẬT CỘNG ĐỒNG, -nhà Phật thì gọi ấy là NGŨ GIỚI (pañca sīlā). –Nền tảng đó chắc chắn sẽ NỞ HOA VĂN HÓA, theo thứ tự giới định tuệ, (-nói theo Phật học), tương đương với xã hội hòa bình, tâm người an tĩnh, tri thức anh minh. -Một mong muốn rất hoàn cầu !
<>Theo Phật giáo, kỷ luật trong tinh thần cũng là kỷ luật ngoài thân thể.Và PHÁP CÚ, câu đầu tiên (thuộc Tiểu Bộ Kinh)…đã chẳng nói «mọi hành vi đều bắt nguồn từ tâm ý» (maṇo) đó sao ?! -Ấy là KỶ LUẬT của LUÂN LÝ hay cái vòng cải thiện sự sống chung, hài hòa qua lại ! Nếu trong một con người, mà nét ĐẸP TINH THẦN phổ ra hành động thân thể gọi là ĐẠO ĐỨC, thì trong một xã hội, cái ĐẸP TƯ TƯỞNG phổ ra đối xử cộng đồng gọi là VĂN HÓA (sabhatā) !
*Một dân tộc càng có VĂN HÓA, tương tác bằng thân khẩu ý lành mạnh thì đời sống càng bình an, hạnh phúc. Nhưng nếu các «tấm bảng văn hóa» (sơn son thếp vàng) được treo tại mỗi thôn xã, hay khu phố…mà trên thực tế đời sống của dân chúng, thường xuyên bị ô nhiễm (tâm hồn), xáo trộn (vật chất), bất an ninh (kinh tế), thì đó là lạm dụng từ ngữ «văn hóa», để tuyên truyền !
<>Vậy tìm đâu ra nét ĐẸP TINH THẦN (=hay văn hóa) ?! -Đạo Phật xác nhận «cái đẹp tinh thần phát sinh do TÂM THANH TỊNH» (Visuddhi-citta) hay bắt nguồn từ HIỆU LỰC của đạo đức, hạnh kiểm, -nhất là «giới» (sīla) và «định» (samādhi). -Và để chuẩn bị một nền tảng vững chắc cho việc bắt đầu tạo dựng an ninh hạnh phúc chung (hay văn hóa), Phật học luôn luôn khuyên mọi người rằng, trước khi thanh lọc thân tâm, đương sự phải giữ đúng 5 GIỚI (pañca sīḷā), không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ, không dùng chất say.
-Và nhà Phật cũng nói rõ, người hành thiền là người cần «đối phó» với «bản năng động vật» của chính mình một cách sáng suốt (văn hóa), xuyên qua các nhu cầu hằng ngày, như ăn, uống, ngủ, nghỉ, chịu đựng bệnh hoạn, giữ tâm tri túc, thích nghi hợp lý, để duy trì thân thể thăng bằng mà TIẾN HÓA. -Nhất là không quá nặng về «tâm linh», cực đoan kiêng cữ, hạn chế dinh dưỡng cần thiết…phủ nhận các nhu cầu vật chất cần thiết cho sức khỏe. -Không rơi vào mù quáng hành xác, làm kiệt quệ khả năng tu hành của thân tâm !
*Và nhờ vào một loại giới hành cao thượng (gọi là thanh tịnh đầu đà), người tu thiền dứt khoát từ chối những «đòi hỏi sa đọa, chiều chuộng nhục dục», -nhưng họ vẫn giữ đúng TRUNG ĐẠO (majhima paṭipadā-jīvitā), không buông lung vọng động, không dung dưỡng hưởng thụ, và cũng không nô lệ cực đoan hành xác ! -Cả 2 tình trạng thái quá ấy vốn là biến dạng nguy hiểm (=chứa mầm sa đọa) của lòng THAM, và của VÔ MINH.
Qui nạp mối liên quan như sau :
*Nếu NĂM GIỚI giúp cho hành động khỏi phạm tội, từ thân và miệng, tránh gây oan trái, thì THIỀN giúp cho vận hành của Ý THỨC dứt phóng túng lang thang, xa lìa vọng tưởng đến những điều ác. -Nói cách khác, GIỚI (Sīla) hay KỶ LUẬT là nguồn gốc của bình an chung, ổn định từ 2 cá nhân trở lên…và chấm dứt xung đột, diệt hận thù riêng, đem lại thuận hòa đa phương, giữa người nầy với người khác trong xã hội. -Nói tóm tắt, GIỚI chẳng những là nhân phẩm, mà cũng là chất «keo» của sự đồng thuận, đoàn kết. -Còn THIỀN là nguồn gốc của tâm thức thanh tịnh, tinh khiết, phát quang, yếu tốTIỀN HÓA do trí tuệ, nguồn gốc của VĂN MINH siêu thoát.
<>Kinh Phật ngoài việc nhấn mạnh tầm quan trong của giữ giới và hành thiền, còn luôn luôn xác nhận rằng, «quả phúc của GIỚI (=kỷ luật) và của THIỀN (=tâm thanh tịnh) là do người tu tạo ra, chứ không phải do thần linh nào ban cho». Như vậy, tiến trình đưa đến hiểu biết rồi xác tín (conviction=saddhā) của người tu Phật xem ra KHÔNG KHÁC vận hành khoa học, trên cả 2 phương diện cụ thể và trừu tượng, -nhờ trải nghiệm bản thân !
*Riêng mặt trừu tượng (hay giá trị SIÊU HÌNH, đóng góp vào văn hóa lành mạnh), thì «Đạo Phật Nguyên Thủy» chẳng những đã KHÔNG RƠI VÀO hoang đường, mê tín, dị đoan…mà HIỆU LỰC của NIỀM TIN có CHÁNH KIẾN còn soi sáng tinh thần nhân gian, KHAI TRÍ DÂN SINH, một yếu tốngăn ngừa ngu dốt, lạc hậu,nhất là khử trừ tư tưởng đoạn diệt, u-mê, vô thần ! -Và đó chính là điều mà «xã hội văn minh» ngày nay đang rất cần, như giải pháp đúng đắn !
<>Liên quan đến KẾT QUẢ của TRÌ GIỚI (Sīlassa-phala), còn có một «kiến giải khá sâu sắc», rút ra từ «chu kỳ luân hồi tâm thức» (cittavīthi) trong VI DIỆU PHÁP (Abhidhamma) nhà Phật, mà chúng ta ít khi được nghe, nói rằng «phàm sinh ra làm người, thì ai cũng mong mỏi 2 ĐIỀU, –một là SỐNG LÂU đồng thời ÍT BỆNH HOẠN (hay khỏe mạnh),và –hai là KHÔNG NGHÈO ĐÓI (hoặc nói cách khác là có thể tiến đến «giàu có»).
*Theo Phật học, hai MONG ƯỚC (phàm tình) vừa nêu, nếu đạt được là do quả phúc (puñña vipāka) của sự gìn giữ 2 GIỚI, là không sát sinh và không trộm cắp (nói chung là tránh hẳn xan tham).
Xin lược giải :
*Người cả đời KHÔNG SÁT SINH thì kiếp sau SỐNG LÂU cho đến khi hết tuổi thọ, ấy là quả lành tương ứng. -Còn phạm giới sát sinh là làm cho đối tượng mất mạng, nhất là chịu đau đớn, từ khi thọ nạn cho đến chết trong oan trái, -tất nhiên KẺ SÁT SINH cũng BIẾT RÕ ĐIỀU ĐÓ. -Vì hành vi của người nào hằng tự động ghi khắc ẤN TƯỢNG hiền/dữ vào tiềm thức của người ấy, ngay khi tạo nghiệp ! Và đó là nguyên nhân chính đưa đến quả báo BỆNH HOẠN và CHẾT YỂU trong các kiếp sống sau nầy. –Bệnh hoạn là quả báo của ác nghiệp làm cho chúng sanh đau đớn TRƯỚC KHI TẮT THỞ. -Và chết yểu là quả báo do chấm dứt sinh mạng của chúng sanh !
<>Ngày nay, cả thế giới xem BỆNH HOẠN là «đe dọa đáng sợ nhất» cho sự sống. -Có lẽ vì vậy mà «tri thức hướng thiện» của các tổ chức bênh vực súc vật bị ăn thịt, đã cực lực phản đối hình thức sát sinh tàn nhẫn theo thói quen, như đập đầu hay cắt cổ chẳng hạn, làm cho con vật chịu đựng nhiều đau đớn…trước khi chết. -Rồi một «phương pháp mới», nhằm tiết kiệm sức người lẫn thì giờ, là dùng điện chích cho con vật chết nhanh, rút ngắn thời gian làm việc (!?).
-Đây lại là một loại lòng tham biến dạng.(-Tức THAM giảm bớt nhân lực và thì giờ sát sinh, chứ chẳng liên quan gì đến đạo đức tôn trọng mạng sống cả !). -Xem ra, một bên phản đối sự sát sinh bằng tâm lành, -một bên thay đổi cách giết với tâm ác. Cả hai hoàn toàn không có «điểm chung» nào trong khi hành động cả !
-Một nông dân vì muốn hoàn tất việc cày bừa đúng giờ, có thể thúc đẩy trâu bò tiến hành công việc bằng cách đánh đập, nhưng sau các buổi «cùng nhau lao động», trâu bò vẫn được nông dân thân thiện chăm sóc, -như tắm rửa, bồi dưỡng, cho ăn uống v.v… rồi để yên cho chúng được nghỉ ngơi, có đủ khả năng làm việc tiếp, -nhất là tại những nước nông dân có kiến thức. -Trâu bò lại là loại động vật có bộ óc tiến hóa thấp hơn loài người, nên chúng nhanh chóng quên hết những nhọc nhằn trước đó. -Quí vị thử tưởng tượng, nếu chúng còn nhớ những «ngược đãi gây đau đớn» ấy, thì chắc chắn sẽ «không tha thứ» chủ nhân. Nếu chúng tấn công, sức người làm sao chống nổi ?! Đây chỉ là «điều thảo luận cho vui»…nhưng rất đáng suy gẫm !
-Giữa loài người cũng vậy. Những hành động hay lời nói gây đau khổ cho nhau, nhưng không giết chết đối tượng, chúng ta vẫn còn nhiều DỊP (tạo duyên lành) để hòa giải, tái lập thiện cảm, nếu 2 bên hiểu biết và áp dụng giáo lý nhà Phật. -Nhờ đó, hầu hết giận hờn (oan trái) mang lại hậu quả xấu trong tương lai, có thể được chấm dứt. Nhưng đáng tiếc, vô minh và cố chấp (ngã mạng) trong mỗi cá nhân, đã làm cho con người không đủ thiện duyên thực hiện. -Nhất là họ thiếu tiếp cận Đạo Phật, để học hỏi, thấm nhuần giáo lý hòa bình !
*Nói tóm lại, SÁT SINH mới là NGUYÊN NHÂN CHÍNH cho QUẢ BÁO chết yểu và bệnh hoạn trong kiếp nầy lẫn các kiếp sau !
<>Nói qua mong muốn phàm tình thứ hai, là «kiếp sau được tái sinh làm người giàu có», mà «Phật Học Minh Triết» gọi là «KHÔNG NGHÈO» trong ý nghĩa «biết đủ». -Ai học Phật chắc đã biết từ ngữ «TRI TÚC» trong kinh sách, thì sẽ hiểu«lý do tại sao» các bậc phạm hạnh thường khuyên tín đồ một cách từ tốn, «hãy sống thiện (=rộng lòng giúp người) để kiếp sau KHÔNG NGHÈO», chứ các Ngài không dùng nhóm từ «để kiếp sau GIÀU CÓ». -Vì «không nghèo» cũng được hiểu là «đầy đủ, chẳng thiếu thốn», nhưng với cách diễn tả nầy, lòng tham (động lực của say mê tài sản)không được «kích thích» trong câu nói khuyến thiện, -nhất là nhà tu chân chánh không dụng tâm thúc đẩy bố thí, cúng dường khi tín đồ chưa phát tâm ! -Từ đó«không nghèo» cũng có nghĩa là đủ điều kiện tiến lên giàu có, mà tâm lại lành mạnh, thoải mái…hạnh phúc.
-«KHÔNG NGHÈO, chẳng thiếu thốn» tức là cần cái gì, tương đối được cái ấy. -Còn 2 chữ «GIÀU CÓ» hiển nhiên ám chỉ sự làm chủ thật nhiều tiền bạc, tuy đầy vẻ «cao sang, danh vị», nhưng túi tham không đáy vẫn làm cho phàm nhân khổ tâmvì muốn giàu thêm, đồng thời cũng sợ mất của, hay sợ gia tài suy sụp. -Từ đó, họ phải chịu đựng cả 2 trạng thái, vui và khổ lẫn lộn, trong một tâm cảnh chắc chắn là «bức xúc», không hạnh phúc, chẳng đáng ôm ấp !
<>Bàn sâu vào GIỚI TRỘM CẮP (adinnādāna, xan tham), -nếu một người cả đời không trộm cắp thì kiếp nầy tự tại và KIẾP SAU nhờ tính ngay thẳng ấy,trong «chu kỳ luân hồi tâm thức cộng nghiệp từ kiếp trước» (atītakappakamma cittavīthi)sẽKHÔNG BỊ MẤT CỦA vì kẻ khác, -Nghĩa là, tất cả những gì người ấy tạo ra (hay được thân nhân trao tặng, như thừa hưởng gia tài, trúng số độc đắc chẳng hạn…), vẫn luôn luôn ở với họ đến mãn kiếp, chẳng bị ai chiếm đoạt.
-Của cải ấy chỉ «giảm đi» bởi chủ nhân tiêu xài mà thôi ! -Đây chính là lý do người giữ giới trộm cắp, nếu không trở thành giàu sang, thì cũng sung túc, không nghèo khổ trong kiếp nầy lẫn kiếp sau, -và lắm khi quả lành ấy cũng bộc lộ nhãn tiền, có thể trổ ra ngay hiện tại !
*Quan sát một cách minh triết hơn nữa, chúng ta thấy nếp sống bấp bênh của thú vật…luôn luôn trong tư thế sẵn sàng giành giật (xan tham) bất cứ cái gì thuộc đồng loại hay của loài khác, đúng theo tình trạng hoang dã «mạnh được yếu thua». -Đây chính là quả khổ thường xuyên thiếu thốn của chúng sanh thấp kém, kiếp nào cũng «vô sản», KHÔNG CÓ «ý thức sở hữu» trong tiến hóa kỷ luật.
-Hiện tượng xan tham nầy cũng «xảy ra rất thường» trong xã hội loài người chậm tiến, lạc hậu, tà kiến. -Đó là «vô thường của cải», và do quả báo của tính từng trộm cắp, mà trong hạng người phàm phu tục tử, ai sinh ra cũng mặc nhiên «nhìn nhận» rằng, «tài sản trong tay người nào sẽ không chắc ở mãi với người ấy» !!!
-Một người hiện tại rất giàu có, vẫn có thể ngày kia trở thành tay trắng, chẳng còn nửa xu dính túi ! -Cái «giá» (aggha) của TỘI TỪNG TRỘM CẮP (atīta adinnādāna-pāpa) mang lại hậu quả tái sinh cộng nghiệp với cha mẹ NGHÈO NÀN (bấp bênh, khổ não) là như thế ! Nhưng đáng tiếc, chẳng biết do đâu, các «giảng sư phật học» ngày nay, cứ «phớt qua» chuyện triệt để giữ năm giới (đặc biệt là TRỘM CẮP !), mà luôn luôn ca ngợi một cách khuyến khích, «việc bố thí cúng dường, để kiếp sau được giàu sang». Họ «vô tình hay cố ý» KHÔNG nhấn mạnh quả báo của XAN THAM (adinnādānā veramanī sikkhāpadaṃ samādiyāmi) mang lại hậu quả XẤU (=vô sản), thiếu thốn, bấp bênh…trong mỗi kiếp luân hồi như thế nào !
<>Vẫn biết BỐ THÍ (dāna) là một pháp hành quan trọng trong LỤC ĐỘ (theo Phật giáo Bắc truyền), hay trong THẬP ĐỘ (theo Phật giáo Nam truyền), nhằm về lâu về dài sẽ viên tròn ba-la-mật buông bỏ, đạt tới Thánh vức, không vướng mắc của cải, phải quay cuồng trong tử sinh luân hồi. -Nhất là nhờ duyên lành «có nhiều kiếp làm người đa phúc, chỉ khá giả thôi…nhưng tri túc, không keo kiết, có thể chia xẻ lợi lộc đến kẻ bất hạnh». Đó là quả lành của thực hiện GIỚI ĐỊNH TUỆ. -Nhưng bố thí để giải thoát không phải là bố thí để gia tăng lòng tham vô đáy, muốn được liên tiếp hưởng thụ giàu sang ở các kiếp sau, trong cái bẩy «thế gian vô thường», -tái trở tành bất thiện !
*Kinh Phật xác nhận, một người luôn luôn giữ đúng NĂM GIỚI dù «ít bố thí», cũng không mất phẩm làm người. -Như câu châm ngôn «ngũ giới bất trì nhân thiên lộ triệt» (=không giữ năm giới thì con đường tái sinh làm người và lên trời bị đóng kín). -Nghĩa là NĂM GIỚI (pañcasīla) chẳng những giúp «khi hết tuổi thọ tái sinh làm người toàn vẹn» (không tàn tật), mà còn CHẲNG NGHÈO trong các kiếp sau. -Câu «ngũ giới bất trì nhân thiên lộ triệt» phải chăng là «châm ngôn rất đáng cho phàm nhân ghi nhớ và thực hành» !?
<>Tưởng cũng nên bàn sơ THẾ NÀO là phẩm cách siêu thoát trong kinh Phật…CÓ chữ ĐỘ (pāramītā) :
*«Phái đại thừa», còn gọi là «Phật giáo phát triển» (mahāyana), thì chỉ có «LỤC ĐỘ», tức 6 phẩm cách cứu rỗi (=cha pāramitā), gồm các công phu : 1/bố thí (dāna), 2/trì giới (sīla), 3/nhẫn nại (khantī), 4/tinh tấn (viriya), 5/thiền định (samādhi), và 6/trí tuệ (paññā).
*Nhưng «Phật Giáo Nguyên Thủy» (theravāda), thường bị gọi là «Đạo Phật Tiểu thừa», thì đó là «THẬP ĐỘ», hay 10 pháp hạnh giải thoát (dasa pāramitā) chứa 10 công phu buông bỏ, gồm 1/bố thí (dāna), 2/trì giới (sīla), 3/xuất gia (nekkhamma), 4/trí tuệ (paññā), 5/tinh tấn (viriya), 6/nhẫn nại (khantī), 7/chân thật (sacca), 8/quyết định (adiṭṭhāna), 9/bác ái (mettā), và 10/toàn xả (upekkhā).
(-Chữ Pāḷī «pāramī» có thể tạm dịch là «ĐỘ ÁCH», tức «đưa đến bờ giải khổ» (đáo bỉ ngạn), nhưng sách Phật học gốc tàu cũng chuyển âm ra «hán-việt» là «ba-la-mật», nghe qua rất ít người hiểu rõ !).
-Và để «tránh mơ hồ» trước 2 thực tại Phật giáoở Châu Á ngày nay, chúng tôi mạn phép KHÔNG GỌI «đại thừa» là «bắc tông», hay «nguyên thủy» là «nam tông», mà gọi Phật giáo Bắc truyền và Phật giáo Nam truyền, căn cứ trên phương hướng du nhập vào VN…cho hợp lý và phổ thông. Vì cả 2 danh xưng, «Nam tông» và «Bắc tông», xét về «phương diện địa lý», đều ám chỉ 2 chi nhánh «Phật giáo địa phương» hiện nằm trong lãnh thổ Trung cộng. -Hai «danh xưng» ấy, không phản ảnh đúng địa bàn thật của Đạo Phật ở Châu Á nói riêng, hay trên thế giới hiện nay (năm 2024) nói chung. -Nhân loại đang sống trong giai đoạn đầu của kỷ nguyên vi tính, thông tin càng chính xác càng tốt !
-Chính giáo sử «nước Tàu» đã ghi rõ 2 truyền thừa, mệnh danh là «THẦN TÚ» (lập ra ở phía Bắc tổ đình Hoằng Nhẫn, chủ trương TIỆM NGỘ), và «HUỆ NĂNG» (lập ra ở phía Nam cùng tổ đình, chủ trương ĐỐN NGỘ). -Cả hai từng cạnh tranh uy thế một cách sống chết, nghịch hẳn tinh thần lục hòa của PG. -Về sau, «thuyết đốn ngộ» được truyền vào Việt Nam, và có không ít người «gia nhập», với «lý do khá hấp dẫn» là «tu nhất kiếp, ngộ nhất thời»…đã đáp ứng tham vọng của những ai muốn «mau thành Phật !».
-Thực tế nước Tàu nằm về phía Bắc VN, mà «phái đốn ngộ» phát xuất từ đó…lại gọi là «Nam tông» thì hoàn toàn trái ngược, -và sẽ làm cho người ta lầm tưởng «ấy là Phật giáo phương Nam,giống như Tích-lan, Miến-điện, Xiêm-la, Cao-miên, Ai-Lao». -«Mệnh danh như vậy» là «đồng lõa» với mạo nhận ! -Chúng tôi thiết nghĩ, «cái gì có thể điều chỉnh mà vô hại, thì phải làm», nên không ngần ngại nêu vấn đề nầy. -Chân thành mong chư đạo hữu bốn phương…vô tư thông cảm !
<>Tiếp theo xin nói một chút, về «ý nghĩa sâu xa» của chữ «ĐỘ» (pāramī), theo khả năng nghiên cứu kinh điển Phật Giáo Nam Truyền (Theravāda), hay «Trưởng lão thuyết» của chúng tôi : -«ĐỘ» ở đây ám chỉ công phu cứu khổ trong nhà Phật. -Rằng «mỗi ĐỘ có 3 phẩm cách tuyệt vời, là :
<>Thứ nhất, «ĐỘ» là đưa sinh linh bị tham sân si vùi dập, đang chơi vơi…vật lộn với gió bão giữa biển luân hồi (saṃsa-samudda)…được đến «BẾN BÌNH AN», tránh xa nguy hiểm (pāramī).
<>Thứ hai, «ĐỘ» là đưa sinh linh bị tham sân si vùi dập, đang chơi vơi,…vật lộn với gió bão giữa biển luân hồi…được lên BỜ GIẢI NẠN, tách rời nguy hiểm có thể tái diễn (upa-pāramī).
<>Thứ ba, «ĐỘ» là đưa sinh linh bị tham sân si vùi dập, đang chơi vơi…vật lộn với gió bão giữa biển luân hồi…được đạt GIẢI THOÁT, an ninh vĩnh viễn, thoát hiểm hoàn toàn (paramattha-pāramī).
Xin trình bày :
*Khi 1 HÀNH GIẢ muốn viên tròn LỤC ĐỘ hay THẬP ĐỘ ba-la-mật, thì phải có chánh kiến (sammā diṭṭhi), để định hướng đúng và trải qua cả3 giai đoạn HỌC, HÀNH, và THÀNH, -đồng thời cần hội đủ 3 tiềm năng bi-trí-dũng, mới thực hiện được. -Đầu tiên là bố thí :
<>BỐ THÍ ba-la-mậtlà hiến tặng một phần hay toàn thể của cải, thân quyến, giang sơn, danh vọng (nói chung là tất cả những gì ngoài thân thể) đến chúng sinh…thì ấy thuộc về «độ hạnh nền tảng», sẽ có siêu quả bậc thấp, bao gồm phát nguyện tùy duyên buông bỏ sở hữu.
<>Tiếp theo là bố thí một phần, hay vài bộ phận sinh hóa trong cơ thể, mà vĩnh viễn không thu hồi, như mắt, tai, gan, thận, tủy sống, mảnh da v.v…đến chúng sanh, mà «thí chủ» còn sống…thì ấy là «độ hạnh bậc trên», sẽ có siêu quả hạng trung, bao gồm đại nguyện buông bỏ các «sở hữu trân quí» trong kiếp sống.
<>Tột cùng là bố thí sinh mạng đến chúng sanh, như tặng quả tim chẳng hạn…và phải chết (-mà không trông cậy vào «máy móc nhân tạo tối tân để còn sống, -ở đây giả sử bố thí trong thời đại y khoa văn minh tuyệt đỉnh…) thì ấy là «độ hạnh thượng thừa», sẽ có siêu quả giải thoát khỏi thân dục giới (kāmalokakāya) và thân sắc giới (rūpalokakāya) ! -Đây là phẩm hạnh buông bỏ tuyệt diệu trong cõi dục lẫn cõi sắc, -không mong cầu có «thân sau», -dù cho đểhưởng phúc lạc dài hay ngắn (nhưng hữu hạn, có tuổi thọ)…trong cõi người, và các cõi trời !
-Còn trường hợp ngoại lệ là «4 quả thiền cực tịnh», có thể tái sinh vào phẩm cách vô biên (arūpaloka), nhưng vẫn chưa dứt sinh tử, nên «thiền tâm» phải phát nguyện «TOÀN XẢ» (sabba-upekkhā), -không cầu «hữu tâm», hay «vô thức», -không cầu «hữu lạc», hay «vô lạc», -không cầu «hữu tưởng», hay «vô tưởng»…thì sự BỐ THÍ SIÊU THOÁTnầy là «HẠNH DIỆT NGû (atta-vimutti), sẽ dẫn đến NIẾT-BÀN (nibbāna), triệt tiêu luân hồi trong cả 3 cõi (=dục giới, sắc giới, và vô sắc giới) !
<>Tiếp theo là TRÌ GIỚI ba-la-mật (sīla pāramī), cũng tương tự như thế. -Nghĩa là, vì quyết tâm GIỮ KỶ LUẬT ba-la-mật, mà hành giả bị mất một phần, hay toàn thể tài sản, thân quyến, giang sơn, danh vọng, bậc phạm hạnh không lùi bước, vẫn vui vẻ làm. Đó là trì giới ba-la-mật có siêu quả bậc thấp, nền tảng hướng đến thánh nhân.
-Rồi do quyết tâm GIỮ GIỚI LUẬT ba-la-mật, mà đại thiện nhân bị mất đi một hay vài cơ quan trong thân thể, -như mắt, tai, mũi, lưỡi, tay, chân, gan, thận, tủy sống…v…v… Ngài chẳng lùi, vui vẻ chấp nhận, không vì vậy mà phá kỷ luật. Đó là trì giới ba-la-mật có siêu quả bậc trung, «đòn bẩy» tiến gần đến phẩm thánh.
-Và khi quyết tâm GIỮ GIỚI LUẬT ba-la-mật, mà Đại Thiện Nhân phải mất mạng, Ngài vẫn không lùi bước, và vui vẻ thực hành…thì đó là trì giới ba-la-mật có siêu quả bậc thượng, -sẽ viên tròn ĐỘ HẠNH (sīla-paramattha-pāramī) qua GIỚI ĐỨC, đạt đến thánh tâm hết luân hồi, toàn căn giải thoát. -Sự tái sinh trong tam giới sẽ không còn nữa !
*Từ đó, chúng ta có «tiêu chuẩn chung» rằng, –4 phạm hạnhcòn lạitrong LỤC ĐỘ thuộc PG Bắc truyền (=>6-2=4), -hay 8 phạm hạnhcòn lạitrong THẬP ĐỘ theo Phật Giáo Nam Truyền (=>10-2=8), cũng sẽ được tự trình bày minh bạch như thế, để TỊNH NHÂN (visuddhi manussa) phát nguyện vững chắc trước khi thực hành !
<>Riêng vấn đề «tại sao PG Bắc truyền chỉ có LỤC ĐỘ» (6 pháp giải đọa), mà «PG Nam truyền lại nêu ra THẬP ĐỘ» (10 pháp giải đọa), nhiều hơn đến «4 công phu ba-la-mật», gồm xuất gia độ (nekkamma pāramī), chân thật độ (sacca pāramī), bác ái độ (mettā pāramī), và toàn xả độ (upekkhā pāramī)…thì chúng tôi mạn phép không đi xa hơn. -Quí độc giả có thể tự mình nghiên cứu !
<>Chúng tôi chỉ «đề nghị», hãy xem quyết định độ (adiṭṭhāna pāramī) trong Phật Gíao Nam Truyền tương đương với «thiền định độ» (samādhi-pāramī) của Phật Gíao Bắc Truyền. -Ngoài ra, 2 giải đọa hạnh làBÁC ÁI ĐỘ (mettā pāramī), và TOÀN XẢ ĐỘ (upekkhā pāramī) theo Phật Gíao Nam Truyền cũng có thể coi là 2 năng lực vô song trong độ hạnh PHÁ CHẤP (anupādāna) !
*Vả lại, «BA-LA-MẬT»trong đạo Phật vốn làNGUỒN NGỐCcủa thần thông (abhiññā) mà 1 THÁNH NHÂN (đạt đại định) khi cần thiết có thể thực hiện dễ dàng,và người phàm luôn luôn bất lực. Còn theo «siêu hình học nhân gian», thì thần thông chỉ là «biểu lộ» của «vận dụng tinh thần», qua «thế giới vô hình», một «sản phẩm phong thần» không bao giờ «triển lãm» được !
<>Nhưng theo đạo Phật, nếu chúng ta chịu khó khảo cứu một cách khách quan vào «khoa học tâm linh» và «khoa học lý hóa tối vi», rồi so sánh các «QUI NẠP» trên căn bản «từ cực tiểu đến cực đại», xuyên qua ánh sáng«bát-nhã» (prajña) trong THIỀN PHÁP, thì chúng ta có thể thấy rằng, THẦN THÔNG (abhiññā) chính là «thành tựu» của khoa học tâm linh (=ĐẠI ĐỊNH), do hội tụ nhân điện (phối hợp vật chất cực nhỏ ở dạng lượng tử) và vận hành thông suốt, qua 2 nguyên tắc tương tác là «TĨNH»/«ĐỘNG» và «HỢP»/«TAN».
*Nói rõ hơn, THẦN THÔNG là sức mạnh kỳ diệu của ĐỊNH LỰC (abhiññā) làm cho một vật «biến mất» hay «hiện ra», «nặng» hay «nhẹ», «cực lớn» hay «cực nhỏ», trở ngại hay vô ngại…một cách có nguyên lý. Và hễ ai đạt ĐỊNH LỰC tuyệt đỉnh thì làm được. -Tất nhiên, một người tầm thường thì bất lực thôi…nhưng không phải đó là cơ sở…để phủ nhận thần thông !
-Khi muốn trình bày một phần (-chứ không phải toàn thể !), các nhà bác học (lý hóa và tâm linh), phải nhờ đến khoa siêu lượng tử (vận hành trong pháp đại định), để may ra có thể chứng minh và giải thích 50% tính cụ thể (thấy được) mà thôi ! -Và nhất là phải xuyên qua 2 phương diện THÔ (=hữu hình) và TẾ (=vô hình) của vật chất, ở dạng cực vi «khi hạt biến thành sóng» rồi «sóng trở lại hạt» ! -Từ đó, họ mới phăng ra manh mối của THẦN THÔNG (abhiññā) một cách khoa học, để kết luận cho chúng ta rằng, «NÓ phát sinh do vô tham, vô sân, và vô si…nơi một nhân vật hoàn toàn thanh khiết và ĐẠI ĐỊNH.
*THẦN THÔNG trong «khoa học tâm linh» là «khả năng vô hiệu hóa» (hay triệt tiêu) 2 trở ngại vật chất, là TRỌNG LƯỢNG và SỨC HÚT. -Đa số người cố chấp thì cho rằng, «chấm dứt tham sân si là điều không tưởng, chẳng bao giờ làm được». -Nhưng theo THUẦN THIỆN và SIÊU QUANG HỌC, thì «tham sân si có thể chấm dứt bởi thiền pháp, khi 3 lậu ấy không còn điều kiện để lộng hành». -Nói cách khác, «khi ở tình trạng THÔ LẬU (=lẩn quẩn), thì người ta làm chuyện tầm thường» (=tự nhiên), nhưng «khi ở tình trạng TINH TẾ (=minh triết), thì người ta làm chuyện phi thường» (siêu nhiên). –SỰ KỲ DIỆUchỉ là như thế, và mọi hiện tượng thuận chiều (thông thường) hay nghịch chiều (phi thường) trong VŨ TRỤ đều CÓ THỂ XẢY RA. -Kinh Phật nói «sắc rồi không» cũng là «không rồi sắc» !
<>Trong lãnh vực «DI ĐỘNG phản trọng lượng»…một phi cơ siêu thanh, sản phẩm của khoa học tối tân ngày nay, -nặng bao nhiêu tấn…-vẫn có thể bay cao cả chục ngàn mét…-suốt một khoảng cách rất xa, tương đương với trọn vòng trái đất, có thể xem là THẦN THÔNG chăng ?! -Nếu trả lời là «có thể», thì nguồn gốc của «thần thông» là TRÍ TUỆ, còn lãnh vực phát sinh «thần thông» là KHOA HỌC. -Nhưng không phải bây giờ, mà đã từ rất lâu…đạo Phật xác nhận «ĐỊNH TÂM», không phân tán năng lượng chính là NỀN TẢNG của TRÍ TUỆ, cốt lõi của KHOA HỌC !
-Nhắc lại diễn tiến, khi tinh thần của một nhà bác học, được «tập trung cao độ» (hay định tỉnh tinh anh), rồi quan sát CÁC VẬN HÀNH LÝ HÓA trong sự vật… thì phát sinh SÁNG KIẾN, và ấy là «vật liệu» của sản phẩm khoa học. Cũng như Thiền Pháp là KHỞI NGUYÊN của trí tuệ bát-nhã, nền tảng của khoa học tâm linh.-Và CHÁNH ĐỊNH (sammā-samādhi), chi thứ tám trong Bát Chánh Đạo (hay chân lý hoàn thiện thuộc Tứ Diệu Đế), chính là NỀN TẢNG của khoa học tâm linh ấy ! -Chưa kể BÁT-NHÃ(prajña) làtrí tuệ siêu việt của Thánh nhân, tất nhiên tuyệt diệu hơn chuyện phi cơ nhiều !
-Nếu vô tư nghiên cứu xuyên qua THIỀN PHÁP (bhāvanā), chúng ta sẽ thấy «bất cứ phần pháp nào trong Bát Chánh Đạo cũng có thể trở thành 1 khả năng kỳ diệu mà thế gian gọi là thần thông» ! -Vậy toàn bộ BÁT CHÁNH ĐẠO, gồm 1/chánh kiến, 2/chánh tư duy, 3/chánh ngữ, 4/chánh nghiệp, 5/chánh mạng, 6/chánh tinh tấn, 7/chánh niệm, và 8/chánh định…khi thành tựu, đạt THÁNH VỨC ba-la-mật (ariya pāramitā), và đem ra cứu độ chúng sinh đúng tiềm lực tâm định, đều có oai lực phi thường !
–Xin trình bày như sau :
-CHÁNH KIẾN (sammā diṭṭhi), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để cứu độ chúng sinh, đúng tầm năng lượng do thiền pháp, thì có thể «thấy trước» tất cả «biến cố» (lành cũng như dữ), trong nghiệp quả của chúng sanh. -Thiên nhãn thông !
-CHÁNH TƯ DUY (sammā-saṅkappo), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để cứu độ chúng sinh đúng tầm năng lượng trong thiền pháp, thì có thể «nhận ra» toàn bộ ý nghĩ (tốt cũng như xấu), trong tư tưởng chúng sanh. –Tha tâm thông !
-CHÁNH NGHIỆP (sammā-kammantā), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để cứu độ chúng sinh, đúng tầm năng lượng của thiền pháp, thì có thể «thân giáo» cho những ai hữu duyên, và dẫn dắt người trước hoàn cảnh (thuận cũng như nghịch). –Cải thiện thông !
-CHÁNH MẠNG (sammā-ājīvā), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để tiếp độ chúng sinh đúng tầm năng lượng do thiền pháp, thì có thể «chuyển mệnh» những ai hữu duyên, hướng đến nếp sống lành, trong biệt nghiệp cũng như cộng nghiệp. –Giải vận thông !
-CHÁNH TINH TẤN (sammā-vāyāmo), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để tiếp độ chúng sinh, đúng tầm năng lượng trong thiền pháp, thì có thể «cải tật» cho kẻ hữu duyên, dứt tiêu cực (giảm thiểu hôn trầm thụy miên), đưa đến tiến hóa siêng năng ít hay nhiều trong thực tại. –Kích họat thông !
-CHÁNH NIỆM (sammā-saṭi), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật…để tiếp độ chúng sinh, đúng tầm năng lượng của thiền pháp, thì có thể «giải vọng tưởng», ngăn ngừa «thần tán» trong những người hữu duyên, nhưng bị trần cảnh chi phối…giữa xã hội tranh giành, với thực tại thuận lẫn nghịch. –Bảo trì thông !
-CHÁNH ĐỊNH (sammā-samādhi), khi phát ra từ công phu thành tựu ba-la-mật, để tiếp độ chúng sinh, đúng tầm năng lượng của thiền pháp, thì «an vị tâm thần» (ngăn phóng dật cho những ai hữu duyên), tạm thời ly tham, ly sân, và ly si…dù đang sống giữa cảnh dục, với ít hay nhiều trở ngại, trong thực hành tỉnh thức. –Phổ tịnh thông !
<>Vả lại, nội dung «BÀI số VII» nầy, nói về «PHẨM CÁCH của PHẬT và TỨ DIỆU ĐẾ», không có mục đích diễn giải chi tiết về «thần thông», hay về các pháp hành siêu phàm, nên những công phu phi thường (huyền diệu), như «tinh khiết đời sống» (đặc biệt là không nuông chiều dục vọng), mệnh danh khác đi là «tuyệt hạnh đầu-đà (dhutaṅga), vẫn đương nhiên nằm trong trung đạo. -Nhưng liên quan đến thời sự, nhất là «hiện tượng Thầy Minh Tuệ» đang tu hành khắc khổ, buông bỏ hưởng thụ vật dục vẫn có thể bị hiểu lầm là cực đoan (agga), -gợi lên nhiều NGHỊ LUẬN «tế nhị» và «đa chiều», trước nguyện vọng «SỐNG THANH TỊNH» !
<>Chúng tôi mong mỏi những ai ngưỡng mộ Thầy MINH TUỆ cần phân biệt, đừng «đồng hóa» tịnh hạnh (=Đầu-đà Phật giáo=dhutaṅga) với hành xác của đạo Bà-la-môn (attakilamathā), từ thời cổ Ấn-độ còn kéo dài cho đến ngày nay ! Vì người thấm nhuần Đạo Giác Ngộ để GIẢI THOÁT, luôn luôn hiểu rằng «đầu-đà trong nhà Phật là LỰ LỰC cải thiện hiện kiếp luân hồi, và đáp ứng tối thiểu những đòi hỏi thân xác do dục vọng…một cách trí tuệ, chứ không phải «vô minh khổ hạnh»,phiêu lưu theo niềm tin Bà-la-môn, -hành xác bất kể chết sống…để «linh hồn» được THA LỰC «đưa về «cõi phạm thiên» (brahmaloka)…-trái hẳn với tôn chỉ ĐẠO PHẬT, là lấy thân tâm làm động cơ, và minh triết TỨ DIỆU ĐẾ làm khoa học hành động !
*Việc một số người mê muội… bị tràn ngập bởi tham sân si, ganh tị, coi thường tịnh hạnh, không thích tuyên dương đạo đức (của bậc tu hành), có thể phát ngôn bừa bãi rằng, «Thầy Minh Tuệ ngày kia sẽ bỏ cuộc, vì lý do sức khỏe», hoặc «vì vượt giới hạn chịu đựng thể xác mà chết» thì «hạnh đầu đà phải chìm vào quên lãng !» (?) -Chúng tôi thiết nghĩ «Thầy Minh Tuệ sẽ không chết, nếu được tự do tu hành, theo bản nguyện, lấy vô nơi làm chùa, xem chúng sanh là cha mẹ (để được xưng con). Thầy chỉ có thể suy sụp khi bị trở ngại thực hành lời Phật dạy».
-Và dù Thầy MINH TUỆ có ngã gục trên bước đường giải thoát, ấy không phải là «tu tập nửa chừng», mà là «kết thúc hiện thực»…, vì thầy đã làm đúng Phật pháp. Và tấm gương đầu-đà cao thượng do thầy để lại, chắc chắn sẽ còn mãi trong tâm người đời, xuyên qua nhiều thế hệ ! –Thầy «nhắm mắt» lúc nào là khi ấy thầy cụ thể đạo hạnh ! -Kiếp sống của Thầy MINH TUỆ ngắn hay dài, hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến chuyện «đời sau tiếp tục tôn kính THẦY như tấm gương phản chiếu SỰ THẬT, sẽ cảnh tỉnh rất nhiều người đang mê tín, nhất là dân tộc Việt Nam !
-Hơn nữa, Đạo Phật từ xưa đến nay…chẳng bao giờ chủ trương dựa vào quyền lực thế tục để tồn tại. Mà suốt hơn 2500 năm qua, pháp giác ngộ hay TỨ DIỆU ĐẾ, vẫn tùy duyên SOI SÁNG nhân loại. Những lời nói thấp hèn, vô thần, tối tăm, phản đạo đức, của thiểu số ngu si, tự nó sẽ chìm vào bóng tối !
-Đối với đa số dân chúng VN trong nước nói riêng, và đông đảo người ngoại quốc trên thế giới nói chung, -kể cả khoảng 5 triệu Việt kiều ở Âu-Á-Mỹ-Úc-Phi (đang sống xa quê hương vì bất cứ lý do gì), thầy MINH TUỆ, đã được minh bạch nhìn nhận là nhân vật xuất chúng, không ngụy biện nào có thể làm lu mờ !
-Người ta tự hỏi «trong hoàn cảnh đạo đức suy đồi, -tìm đâu ra bậc chân tu ?! -tìm đâu ra công chức liêm khiết ?!» Dân chúng Việt-nam vốn trân trọng gương lành…nên gọi là «tịnh hạnh» hay «khổ hạnh» cũng không gây ấn tượng gì tiêu cực. Nó vẫn nhất thời chuyên chở cái khái niệm «tu là phải làm người cao thượng», tương đương với phẩm cách của Bồ-tát (Bodhisatvā) trong Đạo Phật, tuyệt đối không đội lốp «tăng sĩ» trục lợi, phá hoại nhân sinh !
-Đó là lý do thúc đẩy chúng tôi nêu ra phát biểu nầy (ở cuối bài «PHẨM CÁCH của PHẬT và TỨ DIỆU ĐẾ»), để khách quan đồng tình với đa số quần chúng khắp nơi, xem Thầy MINH TUỆ (=công dân Lê Anh Tú), như một tấm gương soi sáng, trong thời buổi TÔN HIỀN DỨC TRỊ bị vô minhvà ngụy thuyết vô thần che áng !
—————
Tuệ Lạc - Paññanando 