Bài VII

Phẩm cách của PHẬT và TỨ DIỆU ĐẾ.

<>Đắc quả Chánh Đẳng Chánh Giác (Sammāsambuddha), tức là Phật đã đạt «toàn định minh sát», trở thành «BẬC tỉnh thức thường trực…trongtừng chập tâm sát-na» (khaṇa-sammāsaṭi). -Theo Vi Diệu Pháp của nhà Phật, «chập tâm sát-na» (=khaṇacitta) là «chu-kỳ thời gian ngắn nhất», vận hành qua «3 đơn vị sát-na» (sinh-trụ-diệt) của «1 siêu hành tâm», khoảng 1/1000 giây. -Còn «ngắn nhất» là cực vi-sát-na «dài» chỉ 1/3000 giây. -Nghĩa là không có đơn vị thời gian nào ngắn hơn nữa, mà «tri thức con người» có thể «khái niệm» được !

Bài VI

Giá trị minh triết của đạo Phật :

“duy tâm một cách khoa học”.

<>«Khai giáo đầu tiên» và cũng là nền tảng của đạo Phật, tức Tứ Diệu Đế (Catu Ariya-saccāni), đã được Đức Giác Ngộ thuyết ra, trong bài Pháp thứ nhất, sau khi Ngài hoàn toàn đắc quả Chánh đẳng chánh giác (Sammāsambuddha) dưới tàng cây Bồ-đề (Bodhirukkha), để cống hiến lý đạo (dhamma bhāsitaṃ) một cách khai thị cho nhóm “5 vị tu khổ hạnh” (Ᾱjñātakaṇḍinya=Kondaññpañcavaggiya), trong vườn hưu hoang linh (Isipatana migadāya), nằm về phía Bắc thành phố “Ba-la-nại” (Vāranasī), thuở bấy giờ (=cổ Ấn-độ), -ngày nay gọi là Bénarès. Và tên của thính chúng 5 người ấy, đã được hán-việt ký âm là «Kiều-trần-như», vẫn còn thông dụng trong kinh sách nhà Phật.