*Liên quan đến “PHÁP và LUẬT” (Dhamma-vinaya),

-trước “SINH THÁI” (Parikkhepa), hay MÔI TRƯỜNG.

<>Nhìn theo góc độ “phân tích khoa học”, thì SINH THÁI hay MÔI TRƯỜNG (Parikkhepa) đối với nhà Phật, có liên quan đến TÁC DỤNG của “giáo lý ban đầu” do đức Phật thuyết ra, để làm “QUI TẮC” cho SỰ SỐNG của tăng đoàn (Saṅgha) giữa xã hội, gọi tổng quát là “PHÁP và LUẬT” (Dhamma-vinaya). Theo “giáo sử” ghi “hậu thời” Phật nhập diệt, thì QUI TẮC SỐNG CHUNG đó về sau này là TẠNG LUẬT (Vinaya piṭaka), hay “nền tảng” xây dựng hạnh kiểm (sobhana caraṇa) của mỗi “tỳ kheo” (bhikkhu), chủ yếu“hướng về” sinh thái, -cũng ám chỉ CÁCH SỐNG ĐÚNG PHÁP (Dhammena karanaṃ) đối với thiên nhiên !

*Liên quan đến “THẦN THÔNG” (Abhiññā). (>>> PHẦN BỔ TÚC Bài 8)

<>“THẦN THÔNG” (Abhiñña) là một từ ngữ nghe qua rất “ẤN TƯỢNG”, đối với hầu hết “người Châu Á ” nói chung, và đối với một lớn số “người có tín ngưỡng” trong văn hóa “Việt-Ấn” nói riêng. Còn các dân tộc thuộc văn minh cổ Hy-lạp (Grèce) hay Ba-tư (Perse), thuộc vùng “Lưỡng hà địa” (Mesopotamie) và Trung hoa (Chine) ngày xưa, thì “ẤN TƯỢNG” về THẦN THÔNG nói trên, ám chỉ hình ảnh “PHONG THẦN”…hơn là một cái gì có thực, -nghĩa là “THẦN THÔNG” là một quyền năng “siêu hình”, nặng về “thần thoại” (mythologique)…không thể lý giải một cách phổ quát. -Tóm lại, “ẤN TƯỢNG về THẦN THÔNG” mà người ta nói đến, vốn là một “cảm giác huyền hoặc”, chỉ biểu lộ trong “tư thức”.